TLGD – Có những giấc mơ khởi nghiệp bắt đầu từ những thành phố náo nhiệt, từ những phòng làm việc hiện đại hay những bản kế hoạch được tính toán tỉ mỉ chi tiết trên bàn giấy. Nhưng cũng có những giấc mơ giản dị bắt đầu từ một miền quê, nơi người ta lớn lên cùng ruộng đồng, hiểu từng mùa mưa nắng và thuộc lòng cả những nhọc nhằn của người nông dân. Ở vùng đất bán sơn địa Sao Vàng, tỉnh Thanh Hóa, giấc mơ ấy bắt đầu từ một chàng trai có tuổi thơ không trọn vẹn – anh Đặng Đình Hải – Bí thư chi bộ Thôn Điền Trạch – xã Sao Vàng – Tỉnh Thanh Hóa .
KHI Ý TƯỞNG NẢY MẦM TRÊN NHỮNG THỬA RUỘNG QUÊ
Bố mất khi anh bắt đầu bước vào tuổi 16 – Cái tuổi mà người con trai cần lắm người cha làm một chỗ dựa để trưởng thành. Mẹ ở vậy, một mình nuôi con khôn lớn. Gia đình mất đi một trụ cột, tuổi thơ của anh sớm phải làm quen với những thiếu thốn và nhọc nhằn. Nhưng chính trong hoàn cảnh ấy, một ý chí tự lập đã được hun đúc. Anh hiểu rằng, muốn thay đổi cuộc sống, trước hết phải biết tự đứng trên đôi chân của mình. Và rồi, khi trưởng thành, anh không chọn rời quê để tìm kiếm cơ hội nơi đất khách. Anh chọn ở lại với mảnh đất đã nuôi mình lớn lên. Ở lại với những người dân mà anh gắn bó từ thuở nhỏ. Anh bắt đầu trăn trở một câu hỏi tưởng chừng giản dị nhưng không dễ trả lời: “Làm gì để sống được bằng chính mảnh đất quê mình?” Câu hỏi ấy càng trở nên thôi thúc khi Hải được tín nhiệm đảm nhận vai trò Bí thư Chi bộ thôn.
Ở một vùng quê đang đứng trước yêu cầu chuyển đổi cách nghĩ, cách làm trong phát triển kinh tế, chức danh Bí thư chi bộ không chỉ là trách nhiệm trong công tác xây dựng Đảng mà còn đặt ra yêu cầu về khả năng quy tụ, vận động và làm gương.
Hải hiểu rằng, lời nói của cán bộ sẽ khó thuyết phục nếu phía sau lời nói ấy không có hành động. Muốn người dân mạnh dạn thay đổi cách làm, trước hết cán bộ, đảng viên phải là người dám nghĩ, dám làm và dám chịu trách nhiệm về lựa chọn của mình.
Từ suy nghĩ đó, Hải bắt đầu tìm kiếm hướng đi phù hợp với điều kiện quê hương.
Xã Sao Vàng hôm nay đang đứng trước những cơ hội phát triển mới, với nhiều lợi thế về vị trí, giao thông, công nghiệp, dịch vụ và sản xuất. Nhưng cùng với cơ hội là bài toán không nhỏ đối với khu vực nông thôn: làm thế nào để đất đai tạo ra giá trị cao hơn, để người dân có thêm sinh kế, để những hộ còn khó khăn không bị đứng ngoài quá trình phát triển?
Hải hiểu rằng, muốn thay đổi phương thức sản xuất, không thể chỉ ngồi trong phòng mà suy nghĩ. Anh cùng những người bạn bắt đầu những chuyến đi.
Thời gian này, hầu như tuần nào, Hải cũng lên Nông trường Thống Nhất để quan sát và học hỏi các mô hình kinh tế nông trại, đặc biệt là cách tổ chức sản xuất dứa. Những chuyến đi ấy không đơn thuần là những cuộc tham quan. Hải nhìn cách người ta khai thác đất. Nhìn cách tổ chức vùng sản xuất. Nhìn cách ứng dụng kỹ thuật. Anh hỏi về hiệu quả, hỏi về khó khăn. Và quan trọng nhất, sau mỗi chuyến đi anh lại đem những điều mắt thấy, tai nghe về đặt cạnh điều kiện thực tế của quê mình.
Dứa có thể phù hợp ở nơi này. Nhưng liệu có phải lựa chọn tối ưu cho Sao Vàng? Đó là lúc Hải bắt đầu nghĩ đến một yêu cầu quan trọng hơn việc “học được gì”: phải biết chọn lọc. Anh không muốn bê nguyên một mô hình từ nơi khác về. Anh muốn tìm một loại cây có thể thích ứng với điều kiện địa phương, có khả năng tạo ra giá trị kinh tế, đồng thời có thể phát triển theo hướng sản xuất hàng hóa.
Cánh đồng Điền Trạch – xã Sao Vàng
Sau nhiều lần tìm hiểu, so sánh và cân nhắc, Hải cùng Team hướng đến cây dưa vàng. Đây là bước ngoặt. Bởi lựa chọn cây trồng mới đồng nghĩa với chấp nhận một cuộc thử sức mới. Muốn làm dưa vàng, không thể chỉ có đất và sức lao động. Cần kiến thức, kỹ thuật, vốn đầu tư, tổ chức sản xuất và sự chủ động trước những biến động của thị trường. Nhưng Hải không né tránh điều đó. Anh bắt đầu tập hợp lực lượng, tìm đến những thanh niên trong thôn bắt đầu một hành mới, hành trình từ người đi học hỏi đến người trực tiếp đứng mũi chịu sào.
Năm 2020 ý tưởng đưa cây dưa vàng vào sản xuất ở địa phương bắt đầu từ những tìm hiểu, quan sát và trăn trở như thế. Dưa vàng không phải cây trồng dễ tính. Đây là loại cây đòi hỏi quy trình kỹ thuật, kiểm soát môi trường, nước tưới, dinh dưỡng, sâu bệnh và đặc biệt là sự cẩn trọng trong từng giai đoạn sinh trưởng. Nếu làm theo lối sản xuất manh mún, kinh nghiệm truyền thống thì rất khó đạt hiệu quả.
Nhưng chính yêu cầu ấy lại khiến anh suy nghĩ. Nếu nông nghiệp muốn phát triển thì phải thay đổi. Không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm. Phải mạnh dạn tiếp cận khoa học kỹ thuật, học cách sản xuất mới, tổ chức sản xuất mới và tìm đầu ra cho sản phẩm. Ở khu vực Lam Sơn – Sao Vàng, hướng phát triển nông nghiệp công nghệ cao đã được đặt trong bức tranh phát triển kinh tế của địa phương. Thực tiễn nghiên cứu tại Khu Nông nghiệp công nghệ cao Lam Sơn cũng cho thấy dưa vàng Kim Hoàng Hậu là cây trồng có thể sản xuất trong nhà có mái che với những quy trình kỹ thuật phù hợp. Nhưng giữa mô hình nghiên cứu và ruộng đồng của người dân luôn có một khoảng cách. Khoảng cách ấy chỉ được rút ngắn khi có người dám bước qua. Với anh Đặng Đình Hải, đó không chỉ là câu chuyện làm kinh tế gia đình. Nếu làm thành công, người dân trong thôn có thể có thêm một hướng sản xuất.
Anh Đặng Đình Hải với những cây giống đầu tiên
Năm 2021, HTX Nông nghiệp CNC Điền Trạch được thành lập. Đặng Đình Hải giữ vai trò Giám đốc. Đến nay, HTX có 15 thành viên, vùng sản xuất, quản lý hoặc liên kết 5,5 ha; lực lượng lao động thường xuyên và thời vụ khoảng 20 người.
Nhưng phía sau những con số ấy là một lựa chọn mang tính cá nhân rất rõ. Hải chọn cách để chính mình trở thành người thử nghiệm trước. Nếu thành công, có thêm một hướng đi. Nếu thất bại, anh là người phải chịu trách nhiệm đầu tiên. Với một người làm kinh tế, đó đã là một thử thách. Với một Bí thư chi bộ, trách nhiệm ấy càng lớn hơn. Bởi người dân nhìn vào cán bộ không chỉ bằng lời nói. Họ nhìn bằng hành động.
Một người cán bộ vận động bà con đổi mới sản xuất nhưng bản thân không dám làm điều mới sẽ khó tạo ra sức thuyết phục. Ngược lại, một cán bộ trực tiếp bắt tay vào việc, dám bỏ công sức, vốn liếng và uy tín của mình để mở một hướng đi mới sẽ tạo được một thứ sức mạnh khác: sức mạnh của sự nêu gương.
HTX Nông nghiệp CNC Điền Trạch được thành lập
CUỘC CHIẾN BÊN TRONG NHÀ MÀNG
Buổi sáng, trong nhà màng ở Điền Trạch, những hàng dưa vàng đứng thẳng, xanh mướt. Ánh sáng lọc qua lớp màng trong, không gian tách biệt với cái nắng, cái mưa thất thường bên ngoài. Nhìn từ xa, mô hình ấy có vẻ rất “nhàn”. Nhưng người làm nông nghiệp công nghệ cao hiểu rằng, bên trong một nhà màng là cả một bài toán khó. Cây trồng không biết chờ đợi. Thời tiết không chờ đợi. Thị trường càng không chờ đợi. Một sự thay đổi của nhiệt độ, một sự cố điện, một trận mưa bão hay một biến động giá cả đều có thể làm đảo lộn cả bài toán sản xuất.
Đặng Đình Hải bước vào nông nghiệp công nghệ cao bằng chính những bài toán như thế. Anh đã lựa chọn dưa vàng sau một quá trình tìm hiểu, tham quan, học hỏi nhiều mô hình, trong đó có những chuyến đi thường xuyên lên Nông trường Thống Nhất. Nhưng chọn được cây trồng mới chỉ là bước đầu. Điều khó hơn là làm thế nào để cây dưa đứng được trên đất quê mình. Đó là lúc thử thách thực sự bắt đầu.
Nhà màng không phải chiếc “áo giáp” bất khả chiến bại. Có một suy nghĩ khá phổ biến: đưa cây trồng vào nhà màng, ứng dụng công nghệ, mọi rủi ro của nông nghiệp sẽ được giải quyết. Thực tế không đơn giản như vậy. Nhà màng chỉ giúp con người chủ động hơn. Còn để làm chủ hoàn toàn thì cần kiến thức, kỹ thuật, vốn đầu tư và khả năng xử lý liên tục trước những biến động của cây trồng và thời tiết. Hải hiểu điều đó càng ngày càng rõ. Muốn dưa vàng phát triển ổn định, anh không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm truyền thống. Cần phải thay đổi cách sản xuất từ gốc: từ kiểm soát điều kiện sinh trưởng đến tiết kiệm nước, theo dõi dữ liệu và quản lý quy trình. Bởi vậy, vùng dưa vàng Điền Trạch từng bước được đầu tư theo hướng công nghệ cao.
Trên diện tích 2,1 ha, HTX có hệ thống nhà màng, nhà lưới và áp dụng tưới tiết kiệm. Công nghệ IoT/cảm biến được triển khai trên 1,1 ha; nhật ký điện tử được áp dụng trên 1,1 ha và truy xuất nguồn gốc trên toàn bộ 2,1 ha vùng dưa. Đó không chỉ là câu chuyện của những thiết bị mới. Đó là sự thay đổi trong tư duy. Trước đây, người nông dân thường quan sát cây bằng mắt. Bây giờ, dữ liệu bắt đầu trở thành một phần của quyết định sản xuất. Trước đây, việc chăm sóc phụ thuộc nhiều vào kinh nghiệm. Bây giờ, quy trình được kiểm soát chặt chẽ hơn. Trước đây, sản phẩm ra khỏi ruộng gần như kết thúc hành trình. Bây giờ, sản phẩm phải mang theo câu chuyện về chất lượng, quy trình và nguồn gốc. Cây dưa thay đổi, nhưng quan trọng hơn là người trồng dưa cũng phải thay đổi. Và Hải hiểu rằng, nếu đã chọn cách làm mới thì không thể nửa vời.
Hải kiểm tra hệ thống trong nhà màng
Trong căn nhà màng, mỗi luống dưa là một phương trình. Đất phải phù hợp. Nước phải đủ. Môi trường phải được theo dõi. Kỹ thuật phải chính xác. Thời điểm phải chuẩn. Và cuối cùng, sản phẩm phải tìm được thị trường. Hải không chỉ tính chuyện trồng được bao nhiêu. Anh phải tính đến việc bán được bao nhiêu, với giá nào và bằng cách nào để giữ được chất lượng. Đó là lý do sản phẩm dưa vàng của HTX được định hướng gắn với các tiêu chuẩn và thương hiệu. Dưa vàng Điền Trạch đã được công nhận OCOP 3 sao năm 2022. Vùng dưa có chứng nhận VietGAP trên diện tích 2,1 ha. Nhưng OCOP hay VietGAP không phải đích đến. Đó chỉ là một phần của hành trình nâng giá trị sản phẩm. Bởi nếu chất lượng không ổn định, quy trình không được duy trì, thị trường không được mở rộng, tất cả những chứng nhận ấy cũng khó tạo thành sức mạnh bền vững. Hải phải vừa là người quản lý, vừa là người học hỏi, vừa là người tổ chức sản xuất, vừa là người giải những bài toán phát sinh từng ngày. Và ở một góc độ khác, chính điều đó buộc người Bí thư chi bộ phải học cách lãnh đạo bằng năng lực thực tế. Không thể nói về đổi mới nếu mình không hiểu đổi mới đòi hỏi gì. Không thể vận động người dân mạnh dạn ứng dụng công nghệ nếu mình không dám đầu tư cho công nghệ. Không thể nói “dám làm” nếu mình chưa từng chấp nhận những rủi ro mà việc làm mới mang lại.
Trong sản xuất nông nghiệp, ý tưởng có thể bắt đầu từ một suy nghĩ rất nhỏ nhưng để biến suy nghĩ ấy thành hiện thực lại cần một quá trình dài. Với Đặng Đình Hải, trồng dưa vàng không chỉ là một phương án sản xuất. Đó là phép thử đối với bản lĩnh của một người trẻ đang mang trên vai trách nhiệm của người đứng đầu chi bộ thôn .
Điều Hải quan tâm không đơn thuần là cây dưa có cho thu nhập hay không. Anh đặt câu hỏi rộng hơn: Có thể làm nông nghiệp theo hướng mới trên chính quê hương mình không? Có thể để những mảnh đất vốn chỉ tạo ra giá trị hạn chế trở thành nơi tạo sinh kế ổn định hơn cho người dân không?
Từ đó, Hải tìm hiểu kỹ thuật, lựa chọn phương thức sản xuất, tính toán từng khâu và bắt tay xây dựng mô hình. Điều đáng nói là, anh không bắt đầu bằng tâm thế của một người “đã thành công”, mà bằng tâm thế của một người chấp nhận học từ thực tế. Mỗi luống dưa vì thế trở thành một bài học. Cây sinh trưởng thế nào, chăm sóc ra sao, thời điểm nào cần điều chỉnh kỹ thuật, làm thế nào để tạo ra sản phẩm đáp ứng nhu cầu của thị trường – tất cả đều đòi hỏi sự theo dõi và kiên trì.
Từ những ngày đầu còn nhiều bỡ ngỡ, mô hình dần định hình. Màu xanh của những luống dưa trên đất Sao Vàng không chỉ là màu xanh của cây trái. Đó còn là màu xanh của một tư duy sản xuất đang thay đổi: không bằng lòng với lối làm cũ nếu lối làm ấy chưa khai thác hết tiềm năng của đất đai và sức lao động. Đối với Hải, “làm kinh tế giỏi” không thể tách khỏi trách nhiệm với cộng đồng. Bởi anh đang là Bí thư chi bộ. Một người làm kinh tế có thể nghĩ đến lợi ích của gia đình mình. Nhưng một Bí thư chi bộ còn phải nghĩ đến lợi ích chung của cộng đồng dân cư.
Khi cây dưa bắt đầu cho những tín hiệu tích cực, câu chuyện không dừng lại ở chuyện người trồng dưa có thêm thu nhập. Từ mô hình ấy, những hộ dân khó khăn có thêm cơ hội tiếp cận việc làm; những người chưa có điều kiện đầu tư một mô hình riêng có thể tham gia vào các khâu sản xuất; sức lao động tại địa phương được khai thác hiệu quả hơn. Một mô hình kinh tế vì thế dần mang dáng dấp của một mô hình sinh kế cộng đồng.
Những luống dưa đầu tiên vì thế không chỉ gieo xuống đất những hạt giống của một loại cây trồng. Chúng gieo xuống quê hương một cách nghĩ, cách làm mới, gieo xưống những hy vọng, khát vọng làm giàu quê hương của người cán bộ trẻ.
Người lao động địa phương chăm sóc dưa
“Dám nghĩ ” – nhìn thấy cơ hội trước khi thấy kết quả. Có lẽ đây là điều đầu tiên làm nên câu chuyện Đặng Đình Hải. Anh không bắt đầu từ một mô hình đã thành công tại quê nhà. Anh bắt đầu từ một câu hỏi. Đất quê mình có thể làm gì khác? Từ câu hỏi đó, anh đi học hỏi, anh so sánh và anh đưa ra lựa chọn. Từ lựa chọn, anh hành động, quyết định trồng dưa vàng vì thế không phải một sự ngẫu hứng. Đó là kết quả của một quá trình quan sát và cân nhắc. Hải nhìn thấy những mô hình dứa ở Nông trường Thống Nhất và học được một điều: nông nghiệp có thể được tổ chức theo hướng hàng hóa và công nghệ cao. Nhưng anh không sao chép. Anh trở về nhìn lại điều kiện quê mình và chọn dưa vàng. Dám nghĩ không phải nghĩ ra một điều thật khác người. Dám nghĩ là dám đặt lại câu hỏi với những gì tưởng như đã quen thuộc. Một người cán bộ nhìn thấy đất đai là tài nguyên. Một người làm kinh tế nhìn thấy đất đai là vốn. Còn Hải nhìn thấy ở đó một cơ hội để tạo thêm sinh kế cho người dân. Ba cách nhìn ấy gặp nhau trong cùng một quyết định.
Ngay khi lựa chọn dưa vàng, Hải bước vào phần khó nhất: biến ý tưởng thành mô hình. Từ một ý tưởng ban đầu, một tổ chức sản xuất được hình thành. Từ một người làm thử, nhiều người cùng tham gia. Từ một vùng đất, một vùng sản xuất dưa vàng được xây dựng. Đó là bước chuyển rất quan trọng. Bởi một người có thể tự mình làm. Nhưng muốn làm thành mô hình thì phải biết tập hợp con người. Phải biết phân công, phải biết tổ chức, phải biết chấp nhận khác biệt. Và quan trọng nhất, phải tạo được niềm tin. Hải đang làm điều đó bằng chính cách mình bắt đầu. Anh không đứng ngoài mô hình để chỉ đạo. Anh là người trực tiếp chịu trách nhiệm. Đó chính là bản lĩnh của người lãnh đạo trẻ.
“Dám chịu trách nhiệm” – khi mùa vụ không phải lúc nào cũng đẹp. Đây có lẽ là phần ít được nhìn thấy nhất của một câu chuyện khởi nghiệp. Người ta thường nhìn thấy nhà màng. Nhìn thấy những luống dưa đẹp.Nhìn thấy sản phẩm OCOP. Nhìn thấy con số doanh thu. Nhưng ít ai nhìn thấy những đêm người làm nông nghiệp phải lo lắng về thời tiết, thị trường và chi phí.
Những năm gần đây hoạt động sản xuất kinh doanh chịu nhiều sức ép. Doanh thu giảm dần qua các năm; lợi nhuận sau thuế giảm; thị trường cũng không đứng yên. Giá thị trường giảm mạnh, khoảng 40% so với năm 2021. Trong khi đó, chi phí nhân công và vật tư đầu vào tăng. Nhà màng đã đến thời điểm xuống cấp nhưng biên lợi nhuận thấp, không đủ nguồn lực để bảo trì. Đáng lo hơn, thiên tai hằng năm gây thiệt hại trung bình khoảng 100 – 200 triệu đồng. Thời tiết biến động cực đoan, tình trạng cây bị sốc nhiệt trong giai đoạn giao mùa hay nguy cơ mất điện trong thời điểm nắng nóng đều có thể gây thiệt hại lớn cho cây trồng nhà màng. Trước những khó khăn đó nhiều đêm Hải trăn trở tìm cách tháo gỡ và ổn định sản xuất. Không có con đường nào né được tất cả rủi ro.
Nông nghiệp công nghệ cao, hóa ra, vẫn không thể đứng ngoài những quy luật khắc nghiệt của tự nhiên và thị trường. Chính ở đây, chữ “dám chịu trách nhiệm” mới có ý nghĩa. Nếu chỉ làm khi chắc chắn thắng, đó không phải là bản lĩnh. Nếu chỉ nói về thành quả mà né tránh khó khăn, đó cũng chưa phải nêu gương. Với Hải, lựa chọn làm mô hình đồng nghĩa với việc phải đứng cùng nó trong cả những lúc thuận lợi và khó khăn.
Chính những khó khăn ấy đặt ra cho Hải một bài toán mới. Không chỉ làm sao để trồng dưa tốt hơn mà phải làm thế nào để sản phẩm có giá trị hơn. Không chỉ làm để nâng cao sản lượng mà phải làm thế nào để thị trường ổn định hơn. Không chỉ ứng dụng công nghệ mà phải để công nghệ thực sự tạo ra hiệu quả. Đó là chặng đường phía trước của một người đã chọn con đường khó. Một quyết định hôm qua, một bản lĩnh hôm nay.
Công nghệ được đưa vào vùng dưa vàng nhằm tăng khả năng kiểm soát môi trường, tiết kiệm nguồn nước và nâng cao chất lượng sản phẩm.
Một trong những điều đáng chú ý ở mô hình của Hải là cách công nghệ được nhìn nhận. Công nghệ không phải để “trang trí” cho một mô hình nông nghiệp. Công nghệ phải giải quyết một vấn đề. Tưới tiết kiệm để giảm lãng phí nguồn nước. IoT/cảm biến để nâng cao khả năng giám sát. Nhật ký điện tử để quản lý quá trình sản xuất. Truy xuất nguồn gốc để nâng cao niềm tin của thị trường. Những công cụ ấy chỉ phát huy hiệu quả khi có một người hiểu chúng, biết sử dụng và biết biến dữ liệu thành quyết định sản xuất. Hải phải học điều đó từng ngày. Và đây cũng là một khía cạnh quan trọng của tinh thần đổi mới ở người cán bộ trẻ: không chỉ dám đưa cái mới về quê, mà phải dám học để làm chủ cái mới. Một mô hình nông nghiệp công nghệ cao vì thế không chỉ thay đổi cách trồng. Nó thay đổi cả cách người nông dân suy nghĩ.
Năm 2025, vùng dưa vàng 2,1 ha của HTX đạt sản lượng 150 tấn; giá bán ghi nhận khoảng 18.600 đồng/kg, doanh thu khoảng 2,8 tỷ đồng, thị trường tiêu thụ chủ yếu ở miền Bắc. Nhưng nếu chỉ lấy những con số đó để nói về thành công, câu chuyện sẽ chưa đủ. Điều đáng nói hơn là phía sau con số 2,8 tỷ đồng ấy có một chuỗi việc làm: Có người phải nghĩ ra hướng đi. Có người phải bỏ vốn. Có người phải trực tiếp sản xuất. Có người phải học công nghệ. Có người phải đối diện với thiên tai. Có người phải tìm thị trường. Và có một người cuối cùng phải đứng ra nhận trách nhiệm với cả mô hình. Câu chuyện Khởi Nghiệp của anh Đặng Đình Hải không đơn thuần là làm kinh tế mà còn có ý nghĩa trong công tác xây dựng Đảng của một bí thư chi bộ năng động đại diện cho bản lĩnh chính trị thế hệ trẻ. Bởi nêu gương không phải là làm một việc thật lớn để được nhìn thấy. Nêu gương có khi chỉ là nhận phần việc khó hơn về mình. Khi những người khác còn đang cân nhắc, mình bắt đầu học. Khi người khác còn chưa tin, mình làm thử. Khi mô hình gặp khó khăn, mình không phủi trách nhiệm. Khi có kết quả, mình tìm cách để người khác cùng tham gia. Đó là một kiểu lãnh đạo không ồn ào nhưng có sức thuyết phục.
Dưa vàng Điền Trạch đã trở thành sản phẩm OCOP 3 sao của địa phương.
Cuộc chiến vẫn còn ở phía trước. Nhìn lại, có thể thấy quyết định trồng dưa vàng của Hải không chỉ là một quyết định về cây trồng. Đó là quyết định về cách sống và cách làm của một người cán bộ trẻ. Anh không bằng lòng với tiềm năng bị bỏ ngỏ. Không chấp nhận việc thiếu thông tin trở thành lý do để không đổi mới. Không chọn cách sao chép máy móc. Không sợ những bài toán khó. Và khi đã lựa chọn, anh trực tiếp đứng ra chịu trách nhiệm. Đó là chuỗi hành động rất đời thường nhưng lại hàm chứa những phẩm chất của một cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới: bản lĩnh, đổi mới, sáng tạo, ý chí vươn lên, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm và hành động vì lợi ích chung. Điều đáng nói là trong câu chuyện này, những phẩm chất ấy không cần được “minh họa” bằng những câu chữ lớn. Chỉ cần nhìn vào hành trình của một người trẻ: đi học hỏi – chọn lọc – thử nghiệm – đầu tư – ứng dụng công nghệ – đối diện rủi ro – giữ mô hình – tìm đường đi tiếp.
Dấu ấn của người Bí thư chi bộ trẻ không chỉ nằm ở một mô hình sản xuất, mà ở khả năng tập hợp con người cùng tham gia và cùng hướng tới một sinh kế bền vững hơn.
Không có “mùa vàng” nào chỉ đếm bằng lợi nhuận. Những ngày đầu, Hải đứng trước đất. Sau đó, anh đứng trước những mô hình. Rồi anh đứng trước lựa chọn dưa vàng. Hôm nay, anh đang đứng giữa nhà màng và một chuỗi những bài toán mới. Có thể những con số kinh tế còn biến động. Có thể con đường phía trước còn nhiều thử thách. Nhưng trong nhà màng ở Điền Trạch, những cây dưa vẫn âm thầm lớn. Và một điều đã thay đổi: người dân quê hương Điền Trạch đã nhìn thấy rằng trên chính mảnh đất này, có thể có một cách làm khác, một mô hình kinh tế mới, một niềm hy vọng về cuộc sống đổi mới.
Mùa vàng không phải lúc nào cũng là mùa cho lợi nhuận cao nhất. Đôi khi, mùa vàng bắt đầu từ việc một người dám nhận lấy phần khó, để mở ra một cơ hội mới cho quê hương. Và cuộc chiến bên trong nhà màng, thực ra, không chỉ là cuộc chiến để cây dưa lớn lên. Đó còn là cuộc chiến để một cách nghĩ mới bén rễ trên đất quê.
MỘT VƯỜN DƯA – NHIỀU CƠ HỘI MƯU SINH
Buổi sáng ở Điền Trạch, phía sau những tấm màng trong suốt là một nhịp sống khác. Những luống dưa vàng nối nhau. Những công việc được thực hiện đều đặn. Người kiểm tra cây, người chăm sóc, người theo dõi quá trình sản xuất. Không khí của một vùng sản xuất nông nghiệp không còn chỉ là hình ảnh người nông dân một nắng hai sương với chiếc cuốc, chiếc liềm quen thuộc. Ở đây, đất đai đang được tổ chức lại. Cách sản xuất đang thay đổi. Và cùng với sự thay đổi ấy là những con người có thêm một cơ hội để làm việc ngay trên quê hương mình. Bởi một mô hình kinh tế, suy cho cùng, không chỉ được đo bằng diện tích bao nhiêu hecta, doanh thu bao nhiêu tỷ đồng. Một mô hình có ý nghĩa hơn khi nó khiến cuộc sống của con người thay đổi theo hướng tích cực.
Từ ý tưởng ban đầu của nhóm thanh niên thế hệ 8X ở những năm nền kinh tế nước nhà đang bị ảnh hưởng nặng nề bởi dịch Covid19, một vùng sản xuất dưa vàng đã được hình thành mang theo những hy vọng và khát vọng của người dân lao động nghèo khó. Và rồi HTX Nông nghiệp CNC Điền Trạch được khai sinh đánh dấu sự trưởng thành, sự vươn lên của một thế hệ trẻ, dám nghĩ, dám hành động, dám chịu trách nhiệm với quê hương.
Một trong những câu hỏi quan trọng nhất khi nói về phát triển kinh tế nông nghiệp là: Ai được hưởng lợi? Đằng sau một người đứng đầu là cả một tập thể. Và đằng sau một mô hình là nhiều gia đình đang gửi vào đó niềm hy vọng về sinh kế. Không để người dân đứng ngoài một mô hình mới. Nếu một mô hình chỉ làm cho một người giàu lên, sức lan tỏa của nó sẽ rất hạn chế. Nhưng nếu từ mô hình đó, nhiều người có thêm việc làm, nhiều hộ có thêm thu nhập, nhiều lao động có thêm kỹ năng và quê hương có thêm một sản phẩm hàng hóa, thì giá trị của nó đã vượt ra ngoài phạm vi kinh tế của một cá nhân.
Từ một ý tưởng của người trẻ, dần hình thành một tập thể cùng tham gia sản xuất. Hiện HTX có 15 thành viên và khoảng 20 lao động thường xuyên, thời vụ. Đằng sau mỗi con người ấy là một hoàn cảnh. Những hộ gia đình bao đời nay gắn bó với đồng ruộng và chưa bao giờ thoát cảnh nghèo khó. Họ cần lắm một công việc gần nhà với mong muốn có thêm nguồn thu nhập để ổn định cuộc sống.
Ngay từ khi lựa chọn hướng đi, anh Hải đã không chỉ nghĩ về một vườn dưa của riêng mình. Anh nghĩ đến cách tổ chức thành một mô hình. Thành lập HTX là một bước chuyển như vậy. Anh đang cùng người dân tạo ra một mô hình để cùng làm, cùng có trách nhiệm và cùng hưởng thành quả bằng chính sức lao động của mình.
Niềm vui mùa thu hoạch
Từ “làm cho mình” đến “làm cùng nhau”. Ở nông thôn, tư duy sản xuất nhỏ lẻ thường khiến mỗi hộ tự lo một phần việc của mình. Nhà ai biết nhà ấy. Ruộng ai lo ruộng ấy. Đầu ra của ai, người ấy tự tìm. Cách làm đó có thể phù hợp với sản xuất nhỏ, nhưng khi muốn nâng giá trị nông sản, những giới hạn bắt đầu xuất hiện. Hải nhìn thấy giới hạn ấy. Vì thế, anh lựa chọn HTX. Đây không chỉ là quyết định về mô hình tổ chức sản xuất. Đó còn là một quyết định về sức mạnh cộng đồng. Khi đứng riêng lẻ, một hộ gia đình khó có thể tự giải quyết toàn bộ những bài toán về vốn, công nghệ, tiêu chuẩn, thương hiệu và thị trường. Khi cùng nhau tổ chức sản xuất, những bài toán ấy có cơ hội được giải quyết theo hướng chuyên nghiệp hơn. Vùng dưa vàng Điền Trạch hiện có quy mô 2,1 ha và 15 thành viên tham gia. Một con số tưởng như chỉ mang ý nghĩa thống kê. Nhưng nhìn kỹ hơn, đó là câu chuyện của 15 sự lựa chọn. Lựa chọn tin vào một mô hình. Lựa chọn thử một cách làm mới. Lựa chọn liên kết với nhau thay vì làm riêng lẻ. Và cũng là 15 sự chia sẻ trách nhiệm đối với một hướng đi còn nhiều thử thách. Ở đó, vai trò của Hải không còn đơn thuần là “người trồng dưa”. Anh trở thành người tổ chức, người kết nối, người chịu trách nhiệm. Người phải làm sao để những con người đã đặt niềm tin vào mô hình không cảm thấy mình bị bỏ lại phía sau. Đó chính là một cấp độ khác của năng lực lãnh đạo trong vai trò một bí thư chi bộ nông thôn. Không chỉ làm được việc. Mà phải làm cho người khác cùng làm được việc.
Team Điền Trạch mừng 1 năm thành lập Công ty.
Một công việc gần nhà – một giá trị không nhỏ. Chỉ những người sinh ra và lớn lên ở vùng quê, hiểu hết nỗi nhọc nhằn, thuộc hết những khó khăn của người dân mới hình dung hết giá trị của một công việc tại địa phương. Người lao động có thể ở gần nhà. Có thêm thời gian chăm lo gia đình. Không phải phụ thuộc hoàn toàn vào công việc thời vụ ở nơi khác. Và quan trọng nhất, họ cảm nhận được rằng quê hương mình cũng đang mở ra những cơ hội mới. Đặng Đình Hải đã góp phần tạo ra một cơ hội như thế.
Từ mô hình dưa vàng, lao động được tập hợp vào một quá trình sản xuất có tổ chức. Công việc không còn đơn thuần là “làm ruộng”. Đó là tham gia vào một chuỗi sản xuất có quy trình, tiêu chuẩn và yêu cầu kỹ thuật. Vùng dưa áp dụng VietGAP; hệ thống tưới tiết kiệm được triển khai; IoT/cảm biến; nhật ký điện tử trên và truy xuất nguồn gốc trên toàn bộ vùng dưa. Như vậy, người lao động bước vào một phương thức sản xuất mới. Nơi mà sự chính xác, tính kỷ luật, kỹ thuật và trách nhiệm trở thành một phần của công việc. Đây cũng là giá trị khó nhìn thấy bằng một con số doanh thu nhưng lại rất quan trọng đối với quá trình chuyển đổi tư duy sản xuất ở nông thôn.
Quả ngọt đầu mùa
Một trong những điểm đáng chú ý của HTX Điền Trạch là mô hình không dừng lại ở sản xuất. Sản phẩm được gắn với tiêu chuẩn, thương hiệu và thị trường. Dưa vàng Điền Trạch được công nhận sản phẩm OCOP 3 sao từ năm 2022; vùng dưa có chứng nhận VietGAP. HTX cũng đã hình thành các liên kết tiêu thụ; tỷ lệ sản lượng thông qua hợp đồng/liên kết được ghi nhận khoảng 20–30%, thị trường chính là trong nước. Điều đó có ý nghĩa gì với người dân? Đó là khi sản phẩm làm ra không còn chỉ được tính bằng “thu hoạch được bao nhiêu”. Người sản xuất bắt đầu quan tâm đến: Chất lượng – Nguồn gốc – Thương hiệu – Thị trường – Uy tín của sản phẩm. Mỗi người tham gia vào mô hình, dù ở vị trí nào, đều góp một phần vào giá trị cuối cùng của sản phẩm. Một cây dưa tốt không chỉ cần người chăm sóc tốt. Nó cần cả hệ thống cùng làm tốt. Từ đó hình thành một cách nghĩ mới: thành quả của một người có quan hệ trực tiếp với trách nhiệm của cả tập thể. Đó là tinh thần rất cần trong sản xuất nông nghiệp hiện đại.
Sản phẩm dưa vàng Điền Trạch đóng gói.
Đứng trước những luống dưa vàng, có thể dễ dàng nhìn thấy thành quả. Nhưng có lẽ một mùa vàng khác cũng đang được gieo trên mảnh đất này. Đó là mùa vàng của những người có việc làm. Của những thành viên cùng tham gia một mô hình. Của những người dân bắt đầu tiếp cận với cách sản xuất hiện đại. Của một sản phẩm quê hương có thương hiệu. Và của một tư duy mới đang dần bén rễ.
Đặng Đình Hải có thể không phải người đầu tiên nghĩ về chuyện phát triển nông nghiệp công nghệ cao. Nhưng anh là người đã lựa chọn biến suy nghĩ ấy thành hành động trên mảnh đất của mình. Anh cũng không phải người đầu tiên nói về việc thanh niên phải khởi nghiệp. Nhưng anh đã chọn cách chứng minh điều đó bằng chính công việc. Và anh càng không phải người đầu tiên nói về nêu gương. Điều đáng ghi nhận là anh đã tìm cách biến sự nêu gương thành một mô hình để người khác cùng tham gia.
Từ một người trẻ lớn lên trong hoàn cảnh khó khăn, Hải đã chọn cách không chỉ tìm đường đi cho bản thân. Anh tìm cách mở thêm một lối đi cho những người cùng quê. Từ một Bí thư chi bộ, anh chọn cách không chỉ vận động bằng lời. Anh chọn nêu gương bằng việc làm. Và từ một mô hình kinh tế, anh đang tạo ra điều lớn hơn một mùa thu hoạch: một cơ hội để người dân cùng tham gia, cùng lao động và cùng tin rằng quê hương mình vẫn còn rất nhiều dư địa để phát triển. Đó không chỉ là mùa gieo hạt mà còn là mùa gieo niềm tin. Ở Điền Trạch, có lẽ mùa vàng đẹp nhất không chỉ nằm trên những trái dưa. Nó nằm trong chính những cơ hội đang được mở ra cho người dân nơi đây.
KHI NGƯỜI ĐẢNG VIÊN NÓI BẰNG VIỆC LÀM
Không đứng trên bục để nói, Chàng thanh niên – bí thư chi bộ trẻ chọn đứng giữa ruộng để làm. Có một câu hỏi tưởng như rất giản dị nhưng không dễ trả lời: Người cán bộ, đảng viên ở cơ sở phải nêu gương như thế nào để dân tin, dân làm theo? Với Đặng Đình Hải, câu trả lời không nằm ở những lời nói hay. Anh chọn cách thực tế hơn: làm trước, nói sau.
Từ một người con trong gia đình khó khăn, sớm thiếu bóng cha, Hải đã không để hoàn cảnh trở thành giới hạn của mình. Khi được tín nhiệm giữ chức vụ Bí thư Chi bộ thôn, anh đã không phụ lòng tin của nhân dân, phát huy vai trò của một người lãnh đạo, tìm hướng phát triển kinh tế từ chính nguồn lực quê hương.
Làm kinh tế đã khó. Làm một mô hình mới ở nông thôn càng khó. Làm trong bối cảnh thị trường biến động, chi phí tăng, thiên tai và thời tiết cực đoan diễn biến khó lường lại càng khó hơn. Hải không nghĩ phát triển chỉ bằng sức của một người. Từ một mô hình cá nhân, anh xây dựng thành HTX. Từ một vùng đất, anh tổ chức thành vùng sản xuất. Từ một sản phẩm, anh hướng đến tiêu chuẩn, thương hiệu và thị trường. Vùng dưa vàng 2,1 ha được áp dụng VietGAP; tưới tiết kiệm, IoT/cảm biến, nhật ký điện tử và truy xuất nguồn gốc từng bước được đưa vào sản xuất. Sản phẩm Dưa vàng Điền Trạch được công nhận OCOP 3 sao từ năm 2022.
Đằng sau những thay đổi ấy là một thông điệp rất rõ: Nông nghiệp quê hương hoàn toàn có thể đổi mới nếu người dân có người dám đi trước và có một cách làm phù hợp để cùng tham gia. Đó là khác biệt giữa “làm kinh tế” và “tạo hệ sinh thái để cùng phát triển”. Và cũng là cách tinh thần nêu gương có thể lan tỏa từ một cá nhân thành sức mạnh của tập thể.
Một Bí thư chi bộ, trước hết phải nghĩ đến dân. Ở cơ sở, dân quan tâm nhất đến những điều gần gũi. Công việc có ổn định không? Thu nhập có được cải thiện không? Sản xuất có hiệu quả không? Con em có cơ hội lập nghiệp ngay tại quê hương không? Những câu hỏi ấy không thể trả lời bằng khẩu hiệu. Phải trả lời bằng hành động. Bởi vậy, câu chuyện của Hải có ý nghĩa vượt ra ngoài khuôn khổ một mô hình dưa vàng. Nó gợi ra một cách nhìn về vai trò của cán bộ, đảng viên trong giai đoạn mới: phải biết biến trách nhiệm thành công việc; biến niềm tin thành hành động; biến chủ trương thành kết quả cụ thể trong đời sống Nhân dân. Đó cũng chính là tinh thần của việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh: học không chỉ để biết, mà để làm; nêu gương không chỉ bằng lời nói, mà bằng việc làm thiết thực. Và ở Hải, điều ấy bắt đầu từ một việc rất cụ thể: tìm cách làm cho đất quê hương sinh ra nhiều giá trị hơn.
Không phải ai trẻ cũng dám bước vào nông nghiệp. Không phải ai làm cán bộ cũng chọn đứng mũi chịu sào trong sản xuất. Càng không phải ai gặp khó khăn cũng đủ kiên trì để tiếp tục. Hải đã lựa chọn cả ba. Đó là điều khiến hình ảnh người Bí thư chi bộ trẻ trở nên đặc biệt. Anh không chỉ chứng minh rằng mình có thể làm kinh tế.
Anh đang gửi một thông điệp đến lớp trẻ ở quê: Quê hương vẫn có thể là nơi khởi nghiệp. Đất đai nếu được tổ chức tốt sẽ trở thành nguồn lực. Nông nghiệp nếu gắn với khoa học công nghệ có thể tạo ra giá trị mới. Và người trẻ nếu có ý chí, có tri thức, có tinh thần trách nhiệm hoàn toàn có thể trở thành lực lượng tiên phong ở nông thôn. Đó có lẽ mới là thành quả lớn nhất của một mô hình. Không phải có thêm bao nhiêu sản phẩm. Mà là có thêm bao nhiêu người tin rằng họ có thể làm được.
Từ một hạt giống đến một mùa hy vọng. Những mùa vàng đã mang lại sức sống mới cho một vùng quê vốn dĩ yên bình, tĩnh lặng. Cuộc sống của người dân nơi đây đã rộn rã, náo nhiệt hơn mỗi ngày. Từng đoàn khách thăm quan, từng đoàn lái buôn tấp nập về thôn. Không biết tự bao giờ Thôn Điền Trạch hẻo lánh trở nên “ sầm uất “ lạ thường. Mùa hy vọng đang đến gần!
Vùng dưa nhìn từ xa
HTX xác định định hướng giai đoạn 2026–2030 là tiếp tục tập trung đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm. Con đường phía trước vì thế chưa phải một con đường đã hoàn thành. Nhưng có những điều quan trọng đã bắt đầu. Đất đã được nhìn bằng một tư duy khác. Người dân đã có thêm một mô hình để lựa chọn. Người trẻ có thêm một minh chứng rằng lập nghiệp tại quê hương là hoàn toàn có thể. Và một Bí thư chi bộ đã chứng minh rằng trách nhiệm của người đảng viên có thể được thể hiện bằng những việc làm rất cụ thể. Đó là khi cán bộ không đứng ngoài khó khăn của dân. Không chỉ nói về phát triển. Không chỉ chờ người khác thay đổi. Mà tự mình bước lên phía trước, thử nghiệm, chịu trách nhiệm và mở đường. Có lẽ đó cũng chính là ý nghĩa sâu xa nhất của chữ “nêu gương”.
Mỗi mùa dưa kết thúc, một mùa phát triển lại bắt đầu. Nếu những kinh nghiệm của Điền Trạch được tiếp tục hoàn thiện, nếu khoa học công nghệ được đầu tư đúng hướng, nếu thị trường được mở rộng và người dân cùng tham gia, một mô hình hôm nay hoàn toàn có thể trở thành một điểm khởi đầu cho nhiều mô hình khác ngày mai. Sao Vàng không chỉ cần những người làm kinh tế giỏi. Sao Vàng cần những người dám khởi xướng, dám thử nghiệm và dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung. Những người như Hải chính là một trong những hạt giống ấy. Một hạt giống có thể không tạo nên cả cánh đồng. Nhưng nếu có thêm nhiều hạt giống tốt được gieo xuống, những cánh đồng mới sẽ xuất hiện. Một minh chứng rõ nét khi những vườn dưa khác bắt đầu xuất hiện và cùng phát triển trên quê hương Sao Vàng. Và khi người dân cùng chung một niềm tin, khi sức trẻ được khơi dậy, khi cán bộ thật sự đi đầu, những vùng đất tưởng như bình thường cũng có thể tạo nên những mùa vàng khác biệt.
Chiều xuống! Ánh nắng cuối ngày phủ lên những mái nhà màng ở Điền Trạch một màu vàng dịu. Bên trong, những trái dưa đang lớn. Ngoài kia, những cánh đồng quê hương vẫn mở ra trước mắt. Hải có lẽ vẫn còn nhiều việc phải làm. Nhưng câu hỏi ngày nào – “Đất quê mình còn có thể làm được gì?” – đã không còn là một câu hỏi bỏ ngỏ. Một phần câu trả lời đã hiện lên bằng màu xanh của những luống dưa, bằng nhịp làm việc của người lao động, bằng sự chung sức của các thành viên HTX và bằng niềm tin của một người Bí thư chi bộ trẻ vào sức mạnh của quê hương. Và từ một mô hình kinh tế, anh đang góp một hạt giống vào cánh đồng phát triển chung của Sao Vàng. Bởi quê hương không lớn lên từ những ước mơ đứng yên. Quê hương lớn lên khi có những người dám biến ước mơ thành hành động. Hôm nay là những luống dưa vàng Điền Trạch. Ngày mai có thể là những vùng sản xuất mới, những sản phẩm mới, những mô hình mới và những người trẻ khác tiếp tục viết câu chuyện làm giàu trên chính quê hương mình. Và khi những hạt giống niềm tin được gieo xuống đúng chỗ, được chăm bằng trách nhiệm, trí tuệ và khát vọng cống hiến, tin rằng sẽ đến một ngày: đất nở hoa, người có việc làm, quê hương giàu đẹp – và những mùa vàng không chỉ ở trên đồng, mà ở trong chính cuộc sống của Nhân dân.
TỪ MỘT NGƯỜI DÁM LÀM ĐẾN MỘT CÁCH LÀM CÓ THỂ LAN TỎA
Không phải câu chuyện của riêng một vườn dưa. Có những mô hình được nhắc đến bởi con số. Có những mô hình được nhớ bởi một sản phẩm. Nhưng cũng có những mô hình đáng được nhìn rộng hơn, bởi phía sau nó là một cách nghĩ mới. Dưa vàng Điền Trạch là một câu chuyện như vậy.
Từ một suy nghĩ của người Bí thư chi bộ trẻ trước những diện tích đất quê hương còn nhiều tiềm năng, Đặng Đình Hải đã đi tìm mô hình, học hỏi thực tế, lựa chọn cây trồng phù hợp, đầu tư sản xuất và từng bước xây dựng một hướng đi mới. Nhưng nếu chỉ dừng ở những gì Hải đã làm được, câu chuyện sẽ chưa trọn vẹn. Điều đáng suy ngẫm hơn là: Từ mô hình ấy, người khác có thể học được gì? Và từ một cách làm của một người, liệu có thể mở ra một cách làm cho nhiều người? Đó mới là giá trị lớn hơn của một mô hình kinh tế ở cơ sở.
Điều có thể nhân rộng trước hết không phải là cây dưa mà là cách lựa chọn. Những thành quả Dưa vàng Điền Trạch có sản phẩm OCOP 3 sao, có vùng sản xuất 2,1 ha, có sản lượng 150 tấn năm 2025 và doanh thu khoảng 2,8 tỷ đồng, người ta có thể nghĩ bài học ở đây là: quê nào cũng nên trồng dưa vàng. Nhưng đó không phải điều Hải từng làm. Ngay từ đầu, anh đã đi theo hướng khác. Anh lên Nông trường Thống Nhất tham quan, học hỏi các mô hình nông trại, quan sát cách tổ chức sản xuất và không sao chép máy móc. Sau quá trình tìm hiểu, anh quay về đặt bài toán vào điều kiện thực tế của quê mình để lựa chọn cây dưa vàng. Học nhưng không sao chép. Đánh giá điều kiện thực tế. Chọn một hướng đi phù hợp. Sau đó mới tổ chức nguồn lực để thực hiện. Đó là một quy trình tưởng như đơn giản nhưng lại có giá trị rất lớn đối với sản xuất nông nghiệp hiện nay. Bởi phát triển không thể bắt đầu bằng phong trào. Phát triển phải bắt đầu bằng một bài toán đúng.
Nếu muốn người dân cùng làm, mình phải tạo được mô hình để người dân có thể cùng tham gia. Vì thế, từ một người Bí thư chi bộ, Hải trở thành một “điểm tựa” để mô hình tập hợp con người. Đó là một cách lãnh đạo không bắt đầu từ mệnh lệnh. Nó bắt đầu từ uy tín được tạo dựng bằng hành động. Một người đảng viên nói về phát triển kinh tế có thể tạo ra sự chú ý. Nhưng một người đảng viên trực tiếp xây dựng một mô hình, tạo việc làm, tổ chức sản xuất và chịu trách nhiệm với kết quả của mô hình ấy sẽ tạo ra niềm tin mạnh hơn.
Nhà màng mùa đơm hoa
Sao Vàng đang đứng trước những cơ hội phát triển mới. Trong bối cảnh đó, mỗi nguồn lực của địa phương – đất đai, lao động, kinh nghiệm sản xuất, sức trẻ, khoa học công nghệ – nếu được tổ chức tốt đều có thể trở thành một phần của động lực phát triển. Câu chuyện Điền Trạch vì thế gợi ra một cách tiếp cận đáng suy nghĩ.
Không nhất thiết mọi nơi đều phải làm dưa vàng. Không nhất thiết mọi địa phương đều phải xây nhà màng. Nhưng hoàn toàn có thể bắt đầu bằng những câu hỏi mà Hải từng đặt ra: Đất của mình có lợi thế gì? Người dân của mình cần gì? Cây trồng, con giống hay sản phẩm nào phù hợp? Công nghệ nào thực sự cần thiết? Làm thế nào để tổ chức người dân cùng tham gia? Và làm thế nào để sản phẩm tìm được thị trường? Nếu mỗi thôn, mỗi vùng sản xuất có thêm một vài người biết đặt những câu hỏi như vậy, biết đi tìm lời giải và dám chịu trách nhiệm để thử nghiệm, thì nguồn lực phát triển ở cơ sở sẽ không còn nằm yên. Đó là lúc một mô hình bắt đầu có ý nghĩa lan tỏa. Và thế hệ thanh niên thôn Điền Trạch đã lan tỏa không chỉ tinh thần dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm mà còn lan tỏa tinh thần tự lực, chủ động học hỏi, sáng tạo và hành động vì lợi ích chung. Quê hương không nhất thiết chỉ là nơi để trở về sau khi đã thành công ở nơi khác. Quê hương cũng có thể là nơi bắt đầu thành công.
Vượt qua 82 chỉ tiêu chất lượng sản phẩm vô cùng khắt khe, thực hiện trong 3 ngày do VinEco trực tiếp phân tích. Điền Trạch Farm tiếp tục khẳng định chất lượng khi là Nhà cung cấp dưa vàng cho VinEco, một trong những đơn vị nổi tiếng khó tính nhất Việt Nam.
Chặng đường 2026 – 2030: Không dừng lại ở một mùa dưa. Những gì đã làm được chưa phải điểm cuối. HTX xác định định hướng phát triển giai đoạn 2026 -2030 là tập trung đổi mới công nghệ, nâng cao chất lượng sản phẩm. Đó là một định hướng phù hợp với chính logic của mô hình. Bởi trong một thị trường luôn biến động, không thể sống bằng thành quả của hôm qua. Muốn đứng vững, phải tiếp tục đổi mới. Muốn cạnh tranh, phải nâng chất lượng. Muốn mở rộng thị trường, phải tạo niềm tin. Muốn giữ người lao động, phải nâng hiệu quả. Và muốn nhân rộng mô hình, phải biến những kinh nghiệm riêng thành những bài học có thể chia sẻ. Con đường phía trước vì thế không chỉ là mở rộng diện tích. Đó là hành trình nâng cao chất lượng của cả mô hình.
Bình minh bắt đầu trên những mái nhà màng ở Điền Trạch. Những cây dưa vẫn lặng lẽ lớn, như cách những ước mơ lớn của con người thường được nuôi dưỡng trong im lặng trước khi trở thành trái ngọt. Ở đâu đó, một người lao động đang chuẩn bị cho ngày làm việc mới. Một thành viên HTX đang tính toán cho vụ sản xuất tiếp theo. Một người trẻ khác có thể đang nghĩ về chuyện trở về quê. Và có lẽ, ở một nơi nào đó trên những cánh đồng Sao Vàng, sẽ còn có thêm những bàn tay muốn bắt đầu một mùa gieo mới. Bởi khi một người dám bước lên trước, người khác sẽ có thêm niềm tin để bước theo.
Nhìn từ Điền Trạch, có thể thấy sức sống mới của một vùng quê nghèo không bắt đầu từ những điều quá lớn. Nó có thể bắt đầu từ một người trẻ biết nhìn thấy giá trị trong mảnh đất mình đang đứng; biết học hỏi khi chưa biết; biết thử nghiệm khi còn nhiều rủi ro; biết nhận trách nhiệm khi kết quả chưa trọn vẹn; và biết chia sẻ thành quả của mình với cộng đồng.
Một vùng quê muốn phát triển không chỉ cần những công trình mới, những con đường mới hay những dự án mới. Quê hương còn cần những con người mới trong tư duy, mới trong cách làm và mới trong khát vọng cống hiến. Cần những người trẻ không chỉ hỏi mình sẽ nhận được gì từ quê hương, mà biết đặt một câu hỏi rộng hơn: mình có thể làm gì để quê hương có thêm một cơ hội?
Một tổ chức cơ sở Đảng mạnh không chỉ thể hiện ở những nghị quyết được ban hành, mà còn ở khả năng đưa nghị quyết vào cuộc sống. Một cán bộ, đảng viên có uy tín không chỉ bởi chức vụ mình đảm nhiệm, mà bởi những gì người dân nhìn thấy trong công việc hằng ngày. Một mô hình được đánh giá cao không chỉ vì doanh thu, mà bởi nó có tạo ra niềm tin, tạo ra việc làm và mở ra khả năng để người khác cùng bước vào hay không. Và từ một mô hình ở Điền Trạch, quê hương Sao Vàng có thêm một niềm tin rằng: phát triển không nhất thiết phải bắt đầu từ nơi nào xa xôi; đôi khi, nó bắt đầu ngay từ mảnh đất dưới chân mình.
Có thể rồi đây, dưa vàng Điền Trạch sẽ tiếp tục được nâng cao chất lượng, thương hiệu được mở rộng, công nghệ tiếp tục được đổi mới, thị trường được kết nối rộng hơn. Có thể sẽ có thêm những mô hình nông nghiệp mới xuất hiện trên quê hương Sao Vàng. Có thể sẽ có thêm những người trẻ lựa chọn trở về, mang theo tri thức, khát vọng và tinh thần dấn thân để dựng xây quê hương.
Mùa vàng đã bắt đầu từ niềm tin, từ những con người dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm và từ khát vọng không chịu đứng yên trước những tiềm năng còn bỏ ngỏ của quê hương.
Tác giả: LÊ THỊ HOA – Trường Tiểu học Xuân Sinh, xã Sao Vàng, tỉnh Thanh Hóa.