TLGD – Từ năm học 2026–2027, Khánh Hòa triển khai chính sách miễn phí sách giáo khoa cho học sinh theo lộ trình ba giai đoạn, bắt đầu từ các địa bàn vùng III và tiến tới áp dụng trên toàn tỉnh từ năm học 2028–2029. Chính sách không chỉ góp phần giảm chi phí học tập cho gia đình mà còn mang ý nghĩa tâm lý – giáo dục sâu sắc, nhất là đối với học sinh có hoàn cảnh khó khăn, học sinh vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi và vùng đặc biệt khó khăn. Việc bảo đảm để học sinh có đầy đủ sách giáo khoa ngay từ đầu năm học có thể góp phần tạo tâm thế học tập tích cực, giảm mặc cảm về điều kiện kinh tế và thúc đẩy công bằng trong tiếp cận giáo dục.
Giảm một khoản chi, thêm một cơ hội học tập
Ngày 27-8, HĐND tỉnh Khánh Hòa khóa VIII thông qua nghị quyết thực hiện chính sách miễn phí sách giáo khoa cho học sinh trên địa bàn tỉnh từ năm học 2026–2027. Đây là chính sách có ý nghĩa thiết thực đối với ngành giáo dục và các gia đình, nhất là trong bối cảnh chi phí đầu năm học luôn là một trong những mối quan tâm của phụ huynh.
Học sinh dân tộc Chăm trường Tiểu học Chung Mỹ vùng khó khăn đặc biệt.
Theo nghị quyết, đối tượng được hưởng chính sách gồm học sinh học chương trình giáo dục phổ thông, giáo dục thường xuyên cấp THCS, THPT và chương trình xóa mù chữ. Chính sách được thực hiện theo lộ trình ba giai đoạn.
Từ năm học 2026–2027, chính sách áp dụng đối với học sinh và người học tại các cơ sở giáo dục trên địa bàn các xã, phường, đặc khu vùng III của tỉnh. Từ năm học 2027–2028, chính sách được mở rộng đến các địa bàn vùng II. Đến năm học 2028–2029, việc miễn phí sách giáo khoa được thực hiện trên toàn tỉnh đối với học sinh phổ thông và người học tại các cơ sở giáo dục thực hiện chương trình do Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành.
Với lộ trình này, Khánh Hòa dự kiến hoàn thành chính sách miễn phí sách giáo khoa sớm hơn ba năm so với lộ trình chung trên phạm vi cả nước.
Từ hỗ trợ vật chất đến chăm sóc đời sống tâm lý học sinh
Sách giáo khoa là một trong những điều kiện học tập cơ bản của học sinh. Khi một học sinh bước vào năm học mới với đầy đủ sách vở, em có thêm điều kiện để chủ động tham gia các hoạt động học tập, chuẩn bị bài và theo kịp tiến độ chung của lớp.
Ngược lại, đối với những gia đình còn khó khăn, khoản chi mua sách giáo khoa vào đầu năm học có thể tạo thêm áp lực về kinh tế. Áp lực đó không chỉ dừng lại ở người lớn mà đôi khi còn tác động đến tâm lý của trẻ.
Một học sinh biết gia đình mình phải chắt chiu để mua sách có thể mang tâm trạng lo lắng, mặc cảm hoặc cảm giác khác biệt so với bạn bè. Vì vậy, chính sách miễn phí sách giáo khoa, nếu được triển khai đồng bộ và kịp thời, không chỉ mang lại sự hỗ trợ về vật chất mà còn góp phần tạo môi trường học tập bình đẳng hơn.
Ở góc độ tâm lý giáo dục, cảm giác được bảo đảm những điều kiện học tập thiết yếu có ý nghĩa đối với tâm thế đến trường của học sinh. Khi những khác biệt về điều kiện kinh tế được giảm bớt, học sinh có thêm cơ hội tập trung vào việc học, giao tiếp với bạn bè và tham gia các hoạt động giáo dục mà không quá bận tâm về hoàn cảnh gia đình.
Đặc biệt, chính sách hướng đến các địa bàn vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi và vùng đặc biệt khó khăn – nơi điều kiện kinh tế, xã hội và khả năng tiếp cận các nguồn lực giáo dục còn có sự khác biệt so với những khu vực thuận lợi hơn.
Một giờ lên lớp của học sinh trường THPT Chu Văn An (P. Bảo An)
Công bằng trong giáo dục bắt đầu từ những điều rất cụ thể
Công bằng giáo dục không có nghĩa là mọi học sinh được nhận một sự hỗ trợ hoàn toàn giống nhau, mà quan trọng hơn là mỗi em có cơ hội tiếp cận những điều kiện cần thiết để học tập.
Từ góc nhìn đó, việc Khánh Hòa ưu tiên triển khai chính sách miễn phí sách giáo khoa tại vùng III trước, sau đó mở rộng đến vùng II và toàn tỉnh là một cách tiếp cận phù hợp với yêu cầu bảo đảm cơ hội học tập cho những nhóm học sinh cần được hỗ trợ nhiều hơn.
Kinh phí dự kiến thực hiện chính sách miễn phí sách giáo khoa trong giai đoạn 2026–2028 là hơn 78,6 tỷ đồng. Nguồn kinh phí gồm ngân sách địa phương theo phân cấp ngân sách nhà nước, ngân sách trung ương bổ sung có mục tiêu cùng các nguồn tài trợ, viện trợ và xã hội hóa hợp pháp khác.
Đằng sau con số hơn 78,6 tỷ đồng là hàng trăm nghìn cơ hội để học sinh được bắt đầu năm học với điều kiện học tập đầy đủ hơn. Đây cũng là sự đầu tư vào nền tảng tâm lý tích cực của người học: cảm giác được quan tâm, được tạo điều kiện và được đối xử công bằng.
Học sinh trường trường tiểu học Vĩnh Thuận (Xã Ninh Phước) trong ngày khai giảng năm học 2023-2024
Quan tâm từ trước khi trẻ bước vào lớp 1
Cũng tại kỳ họp, HĐND tỉnh Khánh Hòa thông qua nghị quyết hỗ trợ kinh phí dạy và học tiếng Việt cho trẻ em là người dân tộc thiểu số trước khi vào lớp 1.
Theo tài liệu, cán bộ phụ trách giáo dục và cán bộ quản lý cấp trường được hỗ trợ 40% mức lương cơ sở hiện hành; giáo viên trực tiếp đứng lớp được hỗ trợ 400.000 đồng tiền xăng xe.
Chính sách này có thể được nhìn nhận như một sự chuẩn bị quan trọng về ngôn ngữ và tâm thế cho trẻ trước khi bước vào môi trường học tập chính thức. Khả năng sử dụng tiếng Việt tốt hơn giúp trẻ thuận lợi trong giao tiếp với giáo viên, bạn bè và tiếp nhận kiến thức ở lớp 1.
Đây cũng là một vấn đề có ý nghĩa đối với tâm lý học đường. Khi trẻ có khả năng giao tiếp và hiểu yêu cầu học tập, các em sẽ có thêm sự tự tin trong những ngày đầu đến trường – giai đoạn có vai trò quan trọng đối với quá trình hình thành thái độ và động cơ học tập.
Chính sách giáo dục cần được chuyển hóa thành trải nghiệm tích cực
Khánh Hòa hiện có 800 cơ sở giáo dục, gồm 728 cơ sở giáo dục công lập và 72 cơ sở giáo dục ngoài công lập, với hơn 440.000 học sinh các cấp học.
Quy mô đó cho thấy tác động của các chính sách hỗ trợ giáo dục là rất lớn. Tuy nhiên, hiệu quả cuối cùng không chỉ được đo bằng số tiền ngân sách đã bố trí hay số lượng sách giáo khoa được cấp, mà còn ở việc chính sách có thực sự đến đúng đối tượng, đúng thời điểm và tạo ra trải nghiệm giáo dục tích cực cho học sinh hay không.
Học sinh trường THPT Chu Văn An (P. Bảo An) bên xe thư viện lưu động.
Để chính sách miễn phí sách giáo khoa phát huy đầy đủ giá trị, việc tổ chức thực hiện cần bảo đảm học sinh có sách ngay từ đầu năm học, hạn chế tối đa những khác biệt trong quá trình tiếp nhận. Nhà trường, giáo viên và các lực lượng giáo dục cũng cần xem đây là một phần của nhiệm vụ xây dựng môi trường học đường thân thiện, không để hoàn cảnh kinh tế trở thành nguyên nhân khiến học sinh cảm thấy tự ti hoặc bị tách biệt.
Từ một cuốn sách giáo khoa được trao đúng lúc, chính sách có thể mở ra nhiều giá trị hơn một khoản hỗ trợ vật chất. Đó là sự an tâm của cha mẹ, sự tự tin của học sinh và niềm tin rằng mỗi trẻ em đều có quyền được học tập trong những điều kiện ngày càng bình đẳng.
Vì thế, miễn phí sách giáo khoa không chỉ là câu chuyện về ngân sách hay sách vở. Ở chiều sâu tâm lý – giáo dục, đó còn là một thông điệp về sự quan tâm của xã hội đối với người học: giảm bớt một gánh nặng để trẻ em có thêm cơ hội học tập, phát triển và trưởng thành.
Núi Xanh