TLGD – Không chỉ là một chuyến tham quan, hành trình về nguồn đã trở thành một “lớp học mở” giàu cảm xúc, nơi học sinh tiểu học được chạm vào lịch sử bằng trải nghiệm thực tế. Từ những phút giây lắng đọng tại di tích lịch sử đến các hoạt động trải nghiệm sôi nổi, chương trình đã góp phần nuôi dưỡng lòng biết ơn, bồi đắp kỹ năng sống và hình thành những phẩm chất cần thiết cho sự phát triển toàn diện của học sinh.
Học sinh Trường Tiểu học Trường Sơn dâng hương, tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ tại Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc trong hành trình trải nghiệm “về nguồn”.
Trong bối cảnh đổi mới giáo dục hiện nay, việc đưa học sinh ra khỏi không gian lớp học để tiếp cận thực tiễn đang trở thành xu hướng tất yếu. Không chỉ giúp các em mở rộng hiểu biết, những hoạt động trải nghiệm còn góp phần nuôi dưỡng cảm xúc, hình thành nhân cách và phát triển kỹ năng sống một cách tự nhiên. Trong đó, hoạt động “về nguồn” là một phương thức giáo dục hiệu quả, kết nối tri thức lịch sử với trải nghiệm cá nhân của học sinh theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực.
Tháng 4/2026, hướng tới kỷ niệm các ngày lễ lớn của dân tộc, Trường Tiểu học Trường Sơn (xã Đức Minh, tỉnh Hà Tĩnh) đã tổ chức chương trình trải nghiệm ngoài giờ chính khóa với chủ đề “Hành trình về nguồn tri ân lịch sử” dành cho học sinh khối 3, 4, 5. Chương trình không chỉ là chuyến đi trải nghiệm mà còn mở ra không gian học tập giàu cảm xúc, nơi bài học về lịch sử, trách nhiệm và lòng biết ơn được đánh thức từ thực tiễn.
Không còn là bài học trên trang sách, lịch sử hiện lên qua từng nghi lễ, từng ánh mắt lặng im của học sinh.
Khi lịch sử chạm đến cảm xúc
Hành trình được thiết kế phù hợp với từng độ tuổi học sinh, vừa đảm bảo ý nghĩa giáo dục truyền thống, vừa tạo điều kiện để các em trải nghiệm thực tế một cách sâu sắc.
Đối với học sinh khối 3, hành trình bắt đầu bằng lễ dâng hương tại đền thờ Lê Duẩn và tham quan Hồ Kẻ Gỗ. Trong không gian trang nghiêm, gần gũi với thiên nhiên, các em được lắng nghe những câu chuyện về truyền thống cách mạng, thêm hiểu và thêm yêu quê hương, đất nước. Tiếp đó, các em đến Khu lưu niệm Tổng Bí thư Hà Huy Tập – địa chỉ đỏ giàu ý nghĩa giáo dục truyền thống cách mạng. Tại đây, các em được tham gia lễ dâng hương tưởng niệm, bày tỏ lòng biết ơn đối với người chiến sĩ cộng sản kiên trung đã cống hiến trọn đời cho sự nghiệp cách mạng.
Học sinh tham gia hoạt động làm gốm tại khu trải nghiệm, rèn luyện kỹ năng thực hành và phát huy sự sáng tạo.
Đặc biệt, chương trình kết nạp đội viên mới được tổ chức trong không gian trang nghiêm của khu lưu niệm đã trở thành dấu mốc cảm xúc đáng nhớ trong tâm hồn các em. Trong sắc cờ đỏ, khăn quàng đỏ thắm và lời hứa đội viên vang lên đầy xúc động, nhiều em lần đầu cảm nhận rõ niềm tự hào khi được đứng vào hàng ngũ Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh. Đây không chỉ là một nghi thức mà còn là bài học trực quan về trách nhiệm, lý tưởng sống và lòng tự hào dân tộc.
Với học sinh khối 4, 5, điểm đến là Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc – nơi ghi dấu những trang sử hào hùng của dân tộc. Tại đây, học sinh được dâng hương, tưởng niệm các anh hùng liệt sĩ, đặc biệt là 10 nữ thanh niên xung phong đã anh dũng hy sinh trong kháng chiến.
Không còn là những dòng chữ trong sách giáo khoa, lịch sử hiện lên sinh động qua những thước phim tư liệu, qua từng hiện vật và những câu chuyện được tái hiện. Nhiều em lặng đi trong khoảnh khắc đứng trước khu mộ, lần đầu cảm nhận rõ sự hy sinh và giá trị của hòa bình hôm nay. Sau hành trình, nhiều học sinh chia sẻ đây là lần đầu tiên các em hiểu sâu sắc hơn giá trị của hòa bình và biết trân trọng những điều bình dị trong cuộc sống. Chính sự lặng im ấy là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của giáo dục trải nghiệm – khi tri thức không chỉ được tiếp nhận bằng lý trí mà còn được cảm nhận bằng cảm xúc.
Học sinh tham gia hoạt động làm bánh bột lọc tại khu trải nghiệm, rèn luyện kỹ năng tự phục vụ và làm việc nhóm.
Việc lựa chọn hai “địa chỉ đỏ” tiêu biểu – Khu lưu niệm Tổng Bí thư Hà Huy Tập dành cho học sinh khối 3 và Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc dành cho học sinh khối 4, 5 – đã tạo nên một hành trình giáo dục xuyên suốt: từ bồi đắp lý tưởng, trách nhiệm ở lứa tuổi nhỏ đến khơi dậy chiều sâu nhận thức, lòng biết ơn và ý thức công dân ở học sinh lớn hơn.
Chuyển hóa nhận thức từ trải nghiệm thực tế
Rời không gian lịch sử thiêng liêng, hành trình tiếp tục tại khu trải nghiệm Edufarm Tượng Sơn – nơi học sinh được “học bằng làm, học bằng chơi”, đúng với tinh thần giáo dục trải nghiệm. Việc thay đổi môi trường học tập từ lớp học sang không gian mở giúp các em giải tỏa áp lực, tạo hứng thú học tập và tiếp nhận bài học một cách tự nhiên, sâu sắc hơn.
Tại đây, học sinh tham gia nhiều hoạt động đa dạng như làm gốm, chèo thuyền, vượt chướng ngại vật, leo núi, trượt bùn bắt cá và tự tay chế biến món chè bột lọc đậu đen. Các hoạt động được tổ chức theo nhóm, khuyến khích tinh thần hợp tác và sự tham gia tích cực của học sinh.
Qua từng trải nghiệm, các em dần hình thành những kỹ năng quan trọng như giao tiếp, làm việc nhóm, tự phục vụ và giải quyết vấn đề. Không ít em vốn rụt rè đã trở nên mạnh dạn, tự tin hơn khi hòa mình vào các hoạt động tập thể. Đây cũng là cơ hội để học sinh rèn luyện thể chất, tăng cường sức khỏe và phát triển sự linh hoạt.
Học sinh Trường Tiểu học Trường Sơn chụp ảnh lưu niệm tại Khu di tích Ngã ba Đồng Lộc sau hành trình trải nghiệm “về nguồn”.
Một điểm đáng ghi nhận của chương trình là sự phối hợp chặt chẽ giữa nhà trường, phụ huynh và đơn vị tổ chức. Sự đồng hành của phụ huynh không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả quản lý mà còn tạo nên sự thống nhất trong quá trình giáo dục học sinh. Mối liên kết này góp phần xây dựng môi trường học tập an toàn về tâm lý, nơi học sinh được khích lệ, hỗ trợ để tự tin khám phá và trải nghiệm.
Sau hành trình, học sinh được chia sẻ cảm nhận, viết thu hoạch, vẽ tranh… Qua đó, những trải nghiệm được chuyển hóa thành nhận thức và bài học cá nhân, thể hiện rõ quá trình trải nghiệm, lắng đọng và hình thành tri thức theo tinh thần giáo dục lấy người học làm trung tâm.
Khép lại hành trình, những giá trị thu nhận được không chỉ dừng lại ở kiến thức mà còn lắng đọng trong cảm xúc và nhận thức của mỗi học sinh. Từ không gian lịch sử thiêng liêng đến những trải nghiệm thực tiễn sinh động, các em đã được sống, được cảm nhận và trưởng thành qua từng hoạt động cụ thể. Nếu lịch sử khơi dậy lòng biết ơn và niềm tự hào dân tộc, thì trải nghiệm thực tiễn góp phần bồi đắp kỹ năng sống, tinh thần hợp tác và sự tự tin.
Đây là minh chứng rõ nét cho hiệu quả của việc tổ chức giáo dục theo định hướng phát triển phẩm chất, năng lực thông qua hoạt động trải nghiệm. Khi lịch sử được đánh thức bằng cảm xúc và bài học được hình thành từ thực tiễn, nhà trường không chỉ truyền thụ kiến thức mà còn góp phần nuôi dưỡng những công dân tương lai giàu lòng biết ơn, có trách nhiệm và giàu giá trị nhân văn.
Tác giả: Nguyễn Thị Hiển, Phạm Thị Kim Sánh – Giáo viên Trường Tiểu học Trường Sơn, xã Đức Minh, Hà Tĩnh