TLGD – Mỗi mùa hè đến, khi tiếng ve bắt đầu râm ran trên những tán cây cũng là lúc nỗi lo về tai nạn đuối nước lại âm ỉ trong nhiều gia đình. Ở những vùng quê có sông ngòi như xã Đức Minh (Hà Tĩnh), nguy cơ ấy càng trở nên rõ rệt khi trẻ nhỏ thường xuyên tiếp xúc với môi trường nước trong khi kỹ năng an toàn còn hạn chế.
Trước thực tế đó, Trường Tiểu học Trường Sơn đã lựa chọn một hướng đi khác: không chỉ dạy kiến thức, mà tập trung “đánh thức bản năng sinh tồn” cho học sinh bằng các hoạt động trải nghiệm thực tế. Cách làm này không chỉ giúp các em ghi nhớ mà còn hình thành phản xạ tự bảo vệ, từ đó tạo nên một “lá chắn mềm” nhưng bền vững trước những rủi ro tiềm ẩn. Đây cũng là minh chứng rõ nét cho xu hướng giáo dục hiện đại – nơi kỹ năng sống được đặt ngang hàng với tri thức, và trải nghiệm trở thành con đường ngắn nhất để hình thành hành vi an toàn.
Cán bộ công an tuyên truyền kỹ năng phòng chống đuối nước cho học sinh Trường Tiểu học Trường Sơn, giúp các em nâng cao nhận thức và hình thành phản xạ an toàn trong môi trường sông nước.
Khi kiến thức cần được chuyển hóa thành hành vi
Ở lứa tuổi tiểu học, trẻ thường hiếu động, tò mò và dễ bị cuốn theo cảm xúc. Những lời dặn dò hay bài học lý thuyết, nếu chỉ dừng lại ở việc nghe – nhớ, rất khó trở thành phản xạ trong tình huống nguy hiểm. Thực tế cho thấy, khi gặp sự cố bất ngờ dưới nước, nhiều em rơi vào trạng thái hoảng loạn, không kịp xử lý dù trước đó đã từng được nhắc nhở.
Nhận diện rõ “điểm nghẽn” này, Trường Tiểu học Trường Sơn đã thay đổi cách tiếp cận. Các bài học phòng chống đuối nước không còn khô cứng mà được lồng ghép qua hình ảnh, video và tình huống giả định. Học sinh được đặt vào những câu hỏi gần gũi với thực tế, buộc phải suy nghĩ và lựa chọn cách xử lý.
Chính quá trình quan sát, phân tích và trao đổi giúp các em dần hình thành “bản đồ rủi ro” trong ذهن. Từ đó, sự cảnh giác không còn là lời nhắc từ người lớn mà trở thành nhận thức tự thân. Đây là bước chuyển quan trọng, khi kiến thức bắt đầu dịch chuyển thành hành vi.
Trải nghiệm thực tế – nền tảng hình thành phản xạ sinh tồn
Điểm nổi bật trong mô hình giáo dục tại nhà trường là việc cụ thể hóa kỹ năng thành những thông điệp đơn giản, dễ nhớ, dễ thực hiện. Không còn những khuyến cáo chung chung, học sinh được hướng dẫn những nguyên tắc rõ ràng gắn với từng tình huống cụ thể trong đời sống.
Học sinh Trường Tiểu học Trường Sơn thực hành mặc áo phao dưới sự hướng dẫn trực tiếp của lực lượng công an và giáo viên, góp phần hình thành kỹ năng an toàn và phản xạ ứng phó khi gặp sự cố dưới nước.
Song song đó, sự phối hợp với lực lượng công an địa phương đã tạo nên những buổi học giàu tính thực tiễn. Học sinh được trực tiếp quan sát cách sử dụng áo phao, thực hành các kỹ năng cứu hộ cơ bản và hiểu rõ hơn về những nguy cơ tiềm ẩn dưới làn nước tưởng chừng hiền hòa.
Từ thực tế triển khai, nhà trường đã hình thành bộ quy tắc “3 KHÔNG” như một kim chỉ nam hành động. Điều đáng nói là các em không chỉ ghi nhớ mà còn chủ động nhắc nhở bạn bè, người thân, trở thành những “tuyên truyền viên nhỏ” trong cộng đồng.
Có thể thấy, giáo dục phòng chống đuối nước không chỉ dừng lại ở việc dạy trẻ biết bơi. Quan trọng hơn, đó là quá trình hình thành tư duy an toàn và phản xạ ứng phó. Khi trẻ được trải nghiệm đủ, hiểu đủ và thực hành đủ, các em sẽ biết cách tự bảo vệ mình trước những tình huống bất ngờ.
Học sinh Trường Tiểu học Trường Sơn tiếp cận kiến thức phòng chống đuối nước qua hình ảnh trực quan, giúp nâng cao nhận thức và hình thành tư duy nhận diện nguy cơ ngay trong lớp học.
Từ câu chuyện của Trường Tiểu học Trường Sơn, có thể rút ra một hướng đi đáng suy ngẫm: giáo dục chỉ thực sự hiệu quả khi chạm đến hành vi. Và trong hành trình đó, trải nghiệm chính là chiếc cầu nối bền vững nhất giúp trẻ bước qua ranh giới giữa “biết” và “làm được”.
Tác giả: Phan Thị Hoa, Phan Thị Mỹ Hằng – Giáo viên: trường Tiểu học Trường Sơn – xã Đức Minh – tỉnh Hà Tĩnh