TLGD – Tôi vẫn gọi Trường Tiểu học Tân An, nay thuộc phường Phú An, TP.HCM, là một “học đường xanh” – không chỉ bởi màu xanh của những hàng cây trong sân trường, mà còn bởi cách thầy cô và phụ huynh đang cố gắng tạo dựng một môi trường học tập thân thiện, nơi mỗi học sinh được quan tâm theo khả năng và nhu cầu riêng.
Ban giám hiệu đại diện trường nhận cờ đơn vị dẫn đầu thi đua 2024-2025
Đây cũng là ngôi trường mà ba người con của tôi đã và đang theo học.
Sáng 5/9, sau một đêm mưa lớn, con dốc thoai thoải ĐX 127 dẫn vào Trường Tiểu học Tân An còn phủ hơi sương. Con đường nhựa sạch bóng. Bên trong sân trường, không khí đã nhộn nhịp từ rất sớm.
Cờ phướn được trang trí, bàn ghế và sân khấu được chuẩn bị, hệ thống âm thanh được kiểm tra. Một số gian trưng bày những phần quà dành tặng học sinh có hoàn cảnh khó khăn, vượt khó trong học tập. Các đội văn nghệ tranh thủ tập lại những tiết mục cuối cùng trước giờ khai giảng.
Người dân sống gần trường kể rằng, trong những ngày chuẩn bị cho năm học mới, trường thường sáng đèn khá muộn. Có hôm, tiếng trống từ sân trường vẫn vọng ra khi đã quá nửa đêm.
Hỏi ra mới biết, đó là một phần trong công việc chuẩn bị cho lễ khai giảng và năm học mới của nhà trường. Từ mùa hè, giáo viên đã bắt tay vào nhiều phần việc: sửa sang lớp học, chăm sóc cây xanh, chuẩn bị chuyên môn, tập huấn nghiệp vụ và tìm hiểu các phương pháp hỗ trợ học sinh có những khó khăn khác nhau trong học tập, giao tiếp và thích nghi với môi trường học đường.
Những công việc ấy vốn không xuất hiện nhiều trong một buổi lễ khai giảng, nhưng lại là phần việc âm thầm phía sau mỗi năm học.
Mỗi học sinh cần một cách đồng hành
Tôi ngồi ở ghế đá gần cổng trường để chờ hai người con đang học lớp 2.
Trong lúc chờ đợi, tôi gặp bà Năm, bà nội của một học sinh vừa vào lớp 1. Bà kể, cháu Hồ Minh Khang từ nhỏ đã gặp một số khó khăn về giao tiếp, nói chậm và có biểu hiện tăng động ở mức độ nhẹ.
Bà Năm quê ở Tây Sơn, Bình Định. Sau khi con gái qua đời, bà trở thành người chăm sóc cháu.
Sáng khai giảng, bà lúng túng tìm chiếc xe máy cũ giữa khu vực để xe. Các nhân viên bảo vệ đang hướng dẫn phương tiện vào đúng vị trí nên tôi cùng bà tìm lại chiếc xe mà bà vui miệng gọi là “chiếc 50 cờ-rết”.
Tìm được xe, bà nhận lại chìa khóa, cảm ơn rồi nở nụ cười.
Cô Lê Thị Kiều Tuyên và thầy Nguyễn Thanh Long nhận bằng khen từ UBND TP HCM
Câu chuyện của bà khiến tôi nghĩ nhiều hơn về những gia đình có con gặp khó khăn trong quá trình học tập và hòa nhập. Với họ, việc tìm được một môi trường mà con được tiếp nhận, được hướng dẫn và có người kiên trì đồng hành có ý nghĩa không nhỏ.
Sau đó, tôi tìm hiểu thêm về trường hợp của Khang và được biết cháu từng có người thân học tại đây. Giáo viên chủ nhiệm của cháu cũng chính là cô giáo từng dạy chị gái của Khang cách đây vài năm.
Cô giáo Lê Thị Kiều Tuyên – một trong hai giáo viên của trường được UBND TP.HCM khen thưởng trong dịp khai giảng năm nay – cũng là giáo viên trực tiếp đồng hành với Khang.
Những câu chuyện như vậy cho thấy phía sau một lớp học không phải học sinh nào cũng có cùng tốc độ tiếp nhận, khả năng giao tiếp hay khả năng tập trung. Vì vậy, cách giáo viên tổ chức việc dạy học cũng cần có sự linh hoạt.
Một học sinh khác, bé Minh Kỳ, năm nay lên lớp 3. Theo thầy Khoái, giáo viên thể dục, Kỳ khá hiền nhưng khả năng tiếp thu và thực hiện các động tác chưa theo kịp các bạn.
“Các em thường cho bé quan sát trước, sau đó dành thêm thời gian hướng dẫn riêng”, thầy chia sẻ.
Trong lớp học cũng có những trường hợp giáo viên phải thay đổi cách tiếp cận. Có em được bố trí ngồi gần bàn giáo viên để thuận tiện quan sát và hỗ trợ. Có em cần được chia nhỏ yêu cầu, nói ngắn gọn từng ý rồi chờ em thực hiện. Khi học sinh hoàn thành nhiệm vụ, giáo viên có thể cho các em nghỉ ngơi hoặc chuyển sang hoạt động khác để duy trì sự tập trung.
Có những trường hợp, đồ chơi như gấu bông, Lego được sử dụng như một phương tiện để tạo sự gần gũi, từ đó giáo viên từng bước hướng dẫn trẻ tham gia các hoạt động học tập.
Công việc ấy đôi khi không dễ dàng.
Giáo viên có thể bị trẻ vô tình cào xước tay, kéo đứt quai dép hoặc có những hành động thiếu kiểm soát trong lúc tương tác. Nhưng điều các cô nhắc nhau nhiều nhất vẫn là phải kiên nhẫn.
Một cô giáo nói với tôi, đại ý rằng khi trẻ chưa kiểm soát tốt hành vi, người lớn càng cần bình tĩnh. Thay vì trách mắng ngay, giáo viên thường chờ thời điểm trẻ ổn định hơn để giải thích và hướng dẫn.
Không chỉ là chuyện của nhà trường
Theo các giáo viên, việc hỗ trợ học sinh có khó khăn về giao tiếp, tập trung hoặc hành vi không thể chỉ thực hiện trong phạm vi lớp học.
Sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường được xem là một yếu tố quan trọng. Giáo viên trao đổi với phụ huynh về nề nếp sinh hoạt, cách giao tiếp, việc học tập và những biểu hiện của trẻ ở nhà cũng như ở trường. Qua đó, hai bên có thể thống nhất cách hướng dẫn, tránh tình trạng mỗi môi trường lại áp dụng một cách khác nhau.
Một nguyên tắc được các giáo viên chú ý là tăng cường giao tiếp trực tiếp với trẻ: nói chuyện, đặt câu hỏi, lắng nghe và dành thời gian chờ trẻ phản hồi.
Với một số học sinh, chỉ một hoặc hai câu ngắn, một yêu cầu cụ thể và khoảng thời gian đủ để trẻ suy nghĩ có thể hiệu quả hơn việc đưa ra quá nhiều yêu cầu cùng lúc.
Việc sử dụng thiết bị điện tử cũng được các giáo viên lưu ý theo hướng không nhất thiết phải cấm hoàn toàn, mà cần có giới hạn về thời lượng và sự hướng dẫn của người lớn. Những nội dung phù hợp với lứa tuổi như truyện cổ tích, chương trình khám phá thế giới… có thể được lựa chọn thay cho việc sử dụng thiết bị thiếu kiểm soát.
Điều quan trọng hơn cả, có lẽ vẫn là sự đồng hành của người lớn.
Bởi với trẻ em, đặc biệt là những em đang gặp khó khăn trong giao tiếp, học tập hoặc kiểm soát hành vi, đôi khi điều cần thiết không phải là một lời trách mắng mà là một người đủ kiên nhẫn để chờ các em tiến bộ từng bước.
Một ngày khai giảng, nhiều câu chuyện
Ngày khai giảng năm học đầu tiên sau khi địa phương thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính, sân trường Tân An có thêm một niềm vui.
Trong buổi lễ, những cá nhân, tập thể và đơn vị có thành tích nổi bật được UBND TP.HCM tuyên dương, khen thưởng.
Với phụ huynh, một buổi khai giảng có thể chỉ diễn ra trong vài giờ. Nhưng phía sau vài giờ ấy là nhiều tháng chuẩn bị của nhà trường và cả một năm học đang chờ phía trước.
Ở đó, thành tích là một phần.
Một phần khác, âm thầm hơn, là việc làm sao để mỗi học sinh – dù có hoàn cảnh, khả năng hay những khó khăn khác nhau – đều có cơ hội được học tập và phát triển trong môi trường phù hợp.
Có lẽ vì thế mà tôi vẫn thích gọi nơi đây là một “học đường xanh”.
Không chỉ xanh bởi hàng cây trong sân trường, mà còn bởi những nỗ lực tạo dựng một môi trường giáo dục trong đó sự kiên nhẫn, tôn trọng và đồng hành được đặt bên cạnh việc dạy chữ.
Và với một người cha có con đang học tại đây, đó cũng là điều khiến tôi cảm thấy yên tâm trong ngày khai giảng.
Tác giả: Trương Thế Vinh