TLGD – Giữa đại ngàn phía Tây xứ Nghệ, nơi những dãy núi trùng điệp ôm lấy các bản làng vùng biên, Nậm Cắn đang từng ngày đổi thay mạnh mẽ. Trong hành trình ấy, giáo dục không chỉ là nhiệm vụ phát triển dân trí mà còn trở thành “chiếc chìa khóa” mở ra tương lai cho đồng bào vùng cao. Từ những lớp học còn nhiều khó khăn đến dự án trường nội trú liên cấp quy mô lớn vừa được khởi công, Nậm Cắn hôm nay đang viết nên câu chuyện đẹp về khát vọng gieo chữ nơi biên cương Tổ quốc.
Một góc xã Nậm Cắn, tỉnh Nghệ An
Nơi biên giới gian khó đặt niềm tin vào giáo dục
Nằm ở vùng biên giới phía Tây của tỉnh Nghệ An, Nậm Cắn là địa phương còn nhiều khó khăn về điều kiện tự nhiên và đời sống kinh tế – xã hội. Địa hình chủ yếu là đồi núi cao, giao thông nhiều nơi còn cách trở, đời sống người dân chủ yếu dựa vào sản xuất nông nghiệp, chăn nuôi và khai thác lâm nghiệp.
Tuy nhiên, vượt lên những khó khăn ấy, chính quyền và Nhân dân địa phương luôn xác định giáo dục là con đường bền vững nhất để thoát nghèo và phát triển lâu dài. Bởi ở nơi biên viễn này, mỗi đứa trẻ được đến trường không chỉ mang theo giấc mơ của gia đình mà còn là hy vọng về sự đổi thay của cả bản làng.
Trong 5 tháng đầu năm 2026, tình hình kinh tế – xã hội của xã cơ bản ổn định. Tổng thu ngân sách đạt hơn 129 tỷ đồng; chương trình xây dựng nông thôn mới tiếp tục được duy trì; các lĩnh vực nông nghiệp, chăn nuôi và thương mại dịch vụ từng bước phát triển.
Toàn xã hiện có hơn 896 ha diện tích gieo trồng; tổng đàn gia súc, gia cầm đạt trên 26.600 con. Công tác quản lý đất đai, tài nguyên và bảo vệ môi trường được quan tâm triển khai thực hiện. Dù còn nhiều khó khăn, nhưng đời sống vật chất và tinh thần của người dân từng bước được nâng lên.
Điều đáng chú ý là trong bức tranh phát triển ấy, giáo dục đang trở thành điểm sáng mang nhiều kỳ vọng. Với tỷ lệ hộ nghèo còn cao – 688 hộ nghèo, chiếm 38,67% và 634 hộ cận nghèo, chiếm 35,64% – việc đầu tư cho giáo dục ở Nậm Cắn càng có ý nghĩa đặc biệt. Bởi chỉ có tri thức mới giúp thế hệ trẻ vùng cao thay đổi tương lai, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa miền núi và miền xuôi.
Người dân biên giới 2 nước trang trọng trong lễ đưa hài cốt liệt sỹ về nước
Gieo chữ giữa đại ngàn, nâng bước học sinh vùng cao
Hiện nay, xã Nậm Cắn có tổng cộng 2.159 học sinh ở cả ba cấp học. Trong đó, bậc mầm non có 26 lớp với 584 học sinh; tiểu học có 34 lớp với 801 học sinh; THCS có 25 lớp với 774 học sinh. Những con số ấy cho thấy sự nỗ lực rất lớn của địa phương trong công tác duy trì sĩ số và phát triển giáo dục ở vùng biên giới còn nhiều khó khăn.
Trong những năm qua, ngành giáo dục địa phương đã tập trung đẩy mạnh phong trào thi đua “dạy tốt, học tốt”, đổi mới phương pháp giảng dạy và nâng cao chất lượng giáo dục toàn diện. Các trường học chú trọng triển khai chương trình giáo dục phổ thông mới, kết hợp giữa truyền đạt kiến thức với giáo dục kỹ năng sống, giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc và xây dựng ý thức trách nhiệm cho học sinh.
Nơi những bản làng còn xa trung tâm, hình ảnh thầy cô vượt núi đến lớp đã trở thành biểu tượng đẹp của sự tận tụy và hy sinh. Có những giáo viên phải băng rừng, vượt suối nhiều giờ đồng hồ để đến điểm trường. Có những học sinh sáng sớm đã lội bộ hàng cây số đường núi để kịp giờ học. Nhưng chính giữa gian khó ấy, khát vọng học tập vẫn âm thầm lớn lên từng ngày.
Các trường học trên địa bàn xã tiếp tục được đầu tư cơ sở vật chất và trang thiết bị dạy học nhằm đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục. Hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp, văn hóa – văn nghệ, thể dục – thể thao và các cuộc thi học tập được tổ chức thường xuyên, tạo môi trường phát triển toàn diện cho học sinh vùng cao. Đặc biệt, công tác chuyển đổi số trong giáo dục đang từng bước được quan tâm. Các trường học chú trọng ứng dụng công nghệ thông tin trong giảng dạy, đổi mới phương pháp quản lý và nâng cao chất lượng dạy học.
Không chỉ dừng lại ở việc “xóa mù chữ”, giáo dục ở Nậm Cắn hôm nay đang hướng tới mục tiêu đào tạo nguồn nhân lực cho tương lai, giúp thế hệ trẻ vùng cao đủ tri thức và kỹ năng để hội nhập và phát triển.
Tỉnh Nghệ An tổ chức lễ động thổ xây dựng các trường PT liên cấp tiểu học và THCS
Trường nội trú liên cấp – kỳ vọng lớn cho giáo dục vùng biên
Một dấu mốc đặc biệt của giáo dục Nậm Cắn trong năm 2026 chính là việc dự án Trường Phổ thông nội trú liên cấp Tiểu học và THCS chính thức được khởi công xây dựng vào ngày 19/3/2026. Đây là một trong 11 trường nội trú liên cấp vùng biên giới của Nghệ An được đầu tư trọng điểm nhằm nâng cao chất lượng giáo dục cho học sinh vùng cao. Các dự án được triển khai tại nhiều xã biên giới như Thông Thụ, Mỹ Lý, Nậm Cắn, Mường Típ, Na Loi…
Việc đầu tư hệ thống trường nội trú không chỉ giải quyết khó khăn về điều kiện học tập cho học sinh vùng sâu, vùng xa mà còn mang ý nghĩa chiến lược lâu dài trong phát triển nguồn nhân lực khu vực biên giới.
Từ điểm cầu trung tâm trong cuộc làm việc với các địa phương, Thủ tướng Chính phủ đã yêu cầu các bộ, ngành và địa phương tập trung tháo gỡ khó khăn, đôn đốc tiến độ thi công, đảm bảo chất lượng công trình, không để xảy ra thất thoát, lãng phí; đồng thời phấn đấu hoàn thành đúng mốc thời gian đề ra.
Lãnh đạo Đảng và Nhà nước cũng khẳng định phát triển giáo dục là quốc sách hàng đầu. Việc đầu tư hệ thống trường nội trú liên cấp không chỉ góp phần nâng cao chất lượng học tập cho học sinh vùng cao mà còn giúp thu hẹp khoảng cách vùng miền, củng cố quốc phòng – an ninh và thúc đẩy phát triển kinh tế – xã hội khu vực biên giới.
Những ngôi trường mới nơi miền Tây Nghệ An không đơn thuần là công trình xây dựng mà còn được kỳ vọng trở thành “hạt nhân” phát triển cho các bản làng vùng cao.
Bí thư Đảng ủy Xã Văn Lương (đứng giữa) trong lẽ khai giảng năm học mới
Ông Xã Văn Lương – Bí thư Đảng ủy xã Nậm Cắn cho biết, do địa hình chủ yếu là đồi núi nên việc tìm quỹ đất khoảng 5 ha để xây dựng trường nội trú là điều không dễ dàng. Trong quá trình khảo sát, địa phương đã nhiều lần kiến nghị và đề xuất các phương án thay thế phù hợp hơn nhằm đẩy nhanh tiến độ dự án. “Chúng tôi hy vọng dự án sớm được hoàn thành để con em vùng cao có nơi học tập và sinh hoạt khang trang, hiện đại hơn”, ông chia sẻ.
Khi hoàn thành và đưa vào sử dụng, trường nội trú liên cấp được kỳ vọng sẽ tạo ra bước chuyển căn bản về chất lượng giáo dục và nguồn nhân lực tại chỗ. Từ đó, mở ra cơ hội học tập tốt hơn cho học sinh đồng bào dân tộc thiểu số, góp phần giảm tỷ lệ bỏ học, nâng cao dân trí và tạo động lực phát triển bền vững cho khu vực biên giới.
Thắp sáng tương lai nơi miền biên viễn
Song song với giáo dục, các lĩnh vực văn hóa – xã hội ở Nậm Cắn tiếp tục được quan tâm đồng bộ. Công tác chăm sóc sức khỏe Nhân dân được đảm bảo; tỷ lệ bao phủ bảo hiểm y tế đạt 99%; các chính sách an sinh xã hội được triển khai đầy đủ, kịp thời.
Công tác cải cách hành chính và chuyển đổi số cũng có nhiều chuyển biến tích cực. Tỷ lệ số hóa hồ sơ thủ tục hành chính đạt 100%; tỷ lệ giải quyết hồ sơ trước hạn đạt 97,7%. Quốc phòng – an ninh tiếp tục được giữ vững; an ninh chính trị và trật tự an toàn xã hội cơ bản ổn định. Công tác tuyển quân, huấn luyện dân quân tự vệ và phòng chống tội phạm được triển khai nghiêm túc, góp phần xây dựng thế trận quốc phòng toàn dân vững chắc nơi tuyến đầu Tổ quốc.
Trong hành trình phát triển phía trước, Nậm Cắn tiếp tục xác định giáo dục là nhiệm vụ mang tính chiến lược lâu dài. Địa phương sẽ tập trung đầu tư cơ sở vật chất trường lớp, nâng cao chất lượng đội ngũ giáo viên, đẩy mạnh chuyển đổi số và thực hiện hiệu quả các chương trình mục tiêu quốc gia về phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Giữa đại ngàn miền Tây Nghệ An hôm nay, tiếng đọc bài vẫn vang lên mỗi sớm. Những lớp học nơi biên giới vẫn sáng đèn giữa núi rừng. Và từ những ngôi trường đang được dựng xây ấy, một tương lai mới đang dần mở ra cho con em đồng bào vùng cao. Bởi hơn bất cứ điều gì, giáo dục chính là con đường ngắn nhất để Nậm Cắn vượt qua gian khó, thắp sáng khát vọng đổi thay và vững bước đi lên trong chặng đường phát triển mới.
Thái Lương Sơn