TLGD – Giáo dục tình cảm gia đình là nền tảng quan trọng nhất để hình thành nhân cách trẻ. Trong một tiết học sáng tạo, giáo viên đã khéo léo kết hợp vật liệu truyền thống với công nghệ hiện đại như Canva và Gemini AI. Nhờ đó, các em học sinh lớp 3 không chỉ hiểu yêu thương là gì mà còn biết thể hiện bằng những hành động cụ thể, đồng thời rèn luyện cả kỹ năng cảm xúc – xã hội lẫn kỹ năng số trong bối cảnh giáo dục đổi mới.
Học sinh lớp 3C đang tự tin thuyết trình sản phẩm truyện tranh “Bữa cơm tối ấm áp” do chính các em thiết kế bằng Canva và Gemini AI trong tiết học “Quan tâm, chăm sóc người thân”.
Từ nhận thức đến hành vi yêu thương
Chương trình Giáo dục phổ thông 2018 nhấn mạnh việc phát triển năng lực cảm xúc – xã hội cho học sinh tiểu học. Tình cảm gia đình vốn là nguồn cảm hứng tự nhiên, nhưng làm sao để các em không chỉ “biết yêu thương” mà còn biết thể hiện bằng hành động lại là bài toán khó về phương pháp.
Với học sinh lớp 3, đây là giai đoạn chuyển tiếp quan trọng về nhận thức xã hội. Tại lớp 3C, qua bài “Quan tâm, chăm sóc người thân” thuộc Cụm chuyên môn số 9, cô giáo đã áp dụng phương pháp học tập trải nghiệm. Mục tiêu là tạo chu trình từ trải nghiệm thực tế đến suy ngẫm, giúp mỗi em được “sống” trọn vẹn với cảm xúc của chính mình.
Tiết học không bắt đầu bằng lời giảng khô khan mà mở đầu bằng bài hát “Cả nhà thương nhau”. Nhạc vang lên, các em vận động nhịp nhàng, xóa tan khoảng cách và sẵn sàng đón nhận bài học.
Thay vì đưa ra khái niệm trừu tượng, cô giáo đưa ra những tình huống gần gũi: cái ôm ấm áp khi bố về nhà, chén nước mời bà khi bà mệt mỏi… Qua thảo luận nhóm đôi, các em dần hình thành sự đồng cảm. Đây chính là “vùng phát triển gần nhất” theo quan điểm của Lev Vygotsky. Các em nhận ra: yêu thương không cần điều gì to tát, nó nằm ngay trong những cử chỉ nhỏ bé hàng ngày.
“Sáng tạo món quà biết ơn”: Gặp gỡ giữa truyền thống và công nghệ
Điểm nhấn của tiết học là hoạt động thực hành được chia thành ba nhóm để phù hợp với năng lực mỗi em:
- Nhóm Sắc màu yêu thương: Các em dùng bút màu, giấy thủ công làm thiệp. Những nét vẽ ngây thơ về bữa cơm gia đình là cách các em gửi gắm tình cảm và thể hiện sự trân trọng tổ ấm.
- Nhóm Sáng tạo: Với hạt gạo, hạt đỗ quen thuộc, các em tỉ mẩn tạo nên “Cành hoa yêu thương”. Làm việc nhóm giúp các em hiểu rằng những thứ nhỏ bé khi kết hợp lại sẽ tạo nên vẻ đẹp, giống như những việc tốt nhỏ góp phần xây dựng hạnh phúc gia đình.
- Nhóm Công nghệ – Cánh cửa mới cho giáo dục cảm xúc: Đây là phần gây ấn tượng mạnh nhất. Học sinh lớp 3 đã làm quen với quy trình sáng tạo nội dung số. Các em dùng Gemini AI để gợi ý ý tưởng câu chuyện, sau đó thiết kế bằng Canva. Truyện tranh “Bữa cơm tối ấm áp” do chính các em làm ra không chỉ thể hiện kỹ năng số mà còn chứng minh công nghệ có thể trở thành công cụ khơi dậy cảm xúc rất hiệu quả, đặc biệt với những em còn rụt rè.
Quan sát thực tế cho thấy các em tham gia rất nhiệt tình. Các em chủ động trao đổi, hợp tác và hào hứng sáng tạo. Đặc biệt ở nhóm công nghệ, việc trực tiếp sử dụng thiết bị giúp các em tự tin hơn khi bày tỏ suy nghĩ và tình cảm, từ đó rèn luyện khả năng biểu đạt cảm xúc – một kỹ năng quan trọng trong năng lực cảm xúc – xã hội.
Khi thuyết trình, đại diện nhóm công nghệ chia sẻ: “Quan tâm người thân là biết dành thời gian và mang đến những niềm vui nhỏ mỗi ngày.” Một em khác nói: “Chúng em chúc mẹ luôn mạnh khỏe và sẽ cố gắng chăm ngoan, học giỏi để mẹ vui lòng.” Những lời giản dị nhưng chân thành ấy cho thấy sự chuyển biến rõ rệt từ nhận thức sang hành vi yêu thương.
Lan tỏa yêu thương ra ngoài lớp học
Thành công của tiết học không dừng lại khi chuông reo. Các em tự tin trình bày món quà mình làm và hào hứng mang về tặng người thân. Đây chính là lúc giáo dục hoàn thành sứ mệnh cao cả nhất: kết nối yêu thương. Việc khuyến khích các em nói lời yêu thương trực tiếp với cha mẹ đã khép lại vòng tròn trải nghiệm: từ cảm xúc đến hành động và dần trở thành thói quen sống.
Học sinh lớp 3C đang tập trung làm “Cành hoa yêu thương” từ hạt gạo, hạt đỗ và vật liệu thủ công trong hoạt động thực hành của tiết học “Quan tâm, chăm sóc người thân”.
Kết quả thực tế sau hoạt động rất đáng mừng: 100% học sinh nhận biết được các hành vi quan tâm đến người thân; khoảng 85% em chủ động bày tỏ tình cảm với gia đình ngay sau tiết học. Đặc biệt, đa số các em rất thích phần sử dụng công nghệ, chứng tỏ phương pháp này rất phù hợp với thế hệ “công dân số” nhí.
Việc kết hợp hoạt động trải nghiệm truyền thống với sức mạnh của công nghệ AI đã mang đến luồng gió mới cho giờ học đạo đức và kỹ năng sống. Thực tiễn tại Trường Tiểu học Trường Sơn khẳng định rằng: khi giáo viên dám đổi mới và linh hoạt sử dụng công cụ hiện đại, học sinh không chỉ học để biết, mà còn học để yêu thương và trưởng thành hơn mỗi ngày.
Điều này không chỉ khẳng định hiệu quả của hoạt động trải nghiệm trong giáo dục tình cảm gia đình, mà còn cho thấy việc tích hợp công nghệ vào phát triển năng lực cảm xúc – xã hội cho học sinh tiểu học là hoàn toàn phù hợp và cần thiết trong thời đại hiện nay.
Tác giả: Đậu Thị Thanh Thuỷ, Phan Thị Hoa
(Trường Tiểu học Trường Sơn, xã Đức Minh, tỉnh Hà Tĩnh)