TLGD – Trong một lớp học buổi chiều tại vùng quê bên dòng sông La hiền hòa, những thiết bị học tập nhỏ bé bừng sáng trong ánh mắt háo hức của học trò. Không gian lớp học quen thuộc dường như được mở rộng khi công nghệ len lỏi vào từng hoạt động học tập, khơi dậy sự tò mò và niềm say mê khám phá của các em. Từ nơi ấy, một hành trình chuyển đổi số trong dạy học đang được khởi động theo cách rất riêng – lặng lẽ nhưng bền bỉ – bởi cô giáo Trần Thị Yến, giáo viên Trường Tiểu học Trường Sơn (Hà Tĩnh).
Bối cảnh chuyển đổi số giáo dục đang diễn ra mạnh mẽ trên cả nước, việc ứng dụng công nghệ vào dạy học ở khu vực nông thôn vẫn còn gặp nhiều rào cản về hạ tầng, thiết bị và năng lực số. Sự chênh lệch trong tiếp cận công nghệ giữa các vùng miền đặt ra yêu cầu đổi mới từ thực tiễn, từ chính đội ngũ giáo viên đang trực tiếp đứng lớp. Trong điều kiện ấy, những nhà giáo chủ động đổi mới, bền bỉ sáng tạo càng trở nên đáng trân trọng.
Học sinh hào hứng tham gia hoạt động học tập số với sự hướng dẫn trực tiếp của giáo viên, góp phần phát huy năng lực tự học và sáng tạo trong môi trường giáo dục hiện đại.
Khơi dậy năng lực tự học từ môi trường số
Trên mảnh đất Đức Thọ giàu truyền thống hiếu học, hành trình đổi mới giáo dục đang được viết nên bằng những bước đi âm thầm nhưng kiên định. Trong dòng chảy ấy, cô giáo Trần Thị Yến đã lựa chọn chuyển đổi số như một hướng đi để nâng cao chất lượng dạy học, hướng tới mục tiêu phát triển phẩm chất và năng lực học sinh theo Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.
Thông qua việc sử dụng các nền tảng học tập số, học sinh được rèn luyện khả năng tự tìm kiếm thông tin, chủ động hoàn thành nhiệm vụ và trình bày sản phẩm học tập của mình. Thực tế cho thấy, hơn 85% học sinh trong lớp có thể tự hoàn thành các nhiệm vụ học tập trên môi trường số. Mỗi học kỳ, lớp học xây dựng được từ 10 đến 15 sản phẩm như video, poster, sách điện tử.
Những con số này không chỉ phản ánh hiệu quả của việc ứng dụng công nghệ, mà còn cho thấy bước đầu hình thành năng lực tự học, năng lực số và tư duy sáng tạo cho học sinh tiểu học.
Với cô Yến, công nghệ không phải là mục tiêu, mà là phương tiện sư phạm nhằm khơi dậy hứng thú học tập. Các công cụ số được lựa chọn phù hợp với đặc điểm tâm lý lứa tuổi, góp phần tạo nên môi trường học tập trực quan, sinh động, nơi học sinh được trải nghiệm, tương tác và kiến tạo tri thức.
Học sinh tiểu học chủ động thao tác trên máy tính trong hoạt động học tập số, thể hiện sự tập trung, hứng thú và từng bước hình thành kỹ năng công nghệ ngay từ lớp học.
Trong quá trình triển khai chuyển đổi số, cô Trần Thị Yến lựa chọn cách tiếp cận bền bỉ và thực chất. Sự tận tâm được thể hiện từ những việc nhỏ như kiểm tra đường truyền internet trước mỗi tiết học, thiết kế bài giảng điện tử với hình ảnh, màu sắc phù hợp với học sinh tiểu học.
Nhiều năm liền, cô đạt danh hiệu Giáo viên giỏi cấp huyện và có sáng kiến kinh nghiệm cấp tỉnh. Đặc biệt, sản phẩm tham gia Cuộc thi Thiết kế bài giảng điện tử năm 2021 do Bộ Giáo dục và Đào tạo tổ chức là dấu ấn cho quá trình kiên trì “số hóa” nội dung dạy học.
Không chỉ trong lớp học, tinh thần chuyển đổi số còn được cô vận dụng trong công tác phối hợp với phụ huynh. Các buổi họp phụ huynh lớp được thiết kế bằng phần mềm trình chiếu hiện đại, giúp phụ huynh dễ dàng theo dõi quá trình học tập và sản phẩm của con em mình.
Một phụ huynh chia sẻ: “Chúng tôi hiểu rõ hơn con học gì và học như thế nào. Các sản phẩm học tập khiến con tự tin và hào hứng hơn với việc học.”
Đằng sau những tiết học sinh động là quá trình tự học không ngừng nghỉ của người giáo viên. Cô giáo Trần Thị Yến chủ động tìm hiểu, khai thác các nền tảng dạy học như Nearpod, Padlet, Quizizz và tham gia các khóa học trực tuyến về công nghệ giáo dục.
Việc thử nghiệm các hình thức dạy học mới, tích hợp trò chơi, video hay hoạt động tương tác được thực hiện một cách linh hoạt, phù hợp với điều kiện thực tế. Trong những tình huống phát sinh như sự cố kỹ thuật, cô sẵn sàng chuyển đổi phương thức tổ chức dạy học, đảm bảo mạch bài không bị gián đoạn.
Điều đó cho thấy, công nghệ luôn được đặt dưới sự điều khiển của tư duy sư phạm, đóng vai trò hỗ trợ chứ không thay thế người dạy.
Tăng cường trải nghiệm số, phát huy vai trò chủ thể của học sinh
Từ định hướng dạy học lấy học sinh làm trung tâm, cô Trần Thị Yến đã tổ chức nhiều hoạt động trải nghiệm số phù hợp với đặc điểm lứa tuổi. Thông qua các dự án học tập, học sinh không chỉ tiếp cận công nghệ mà còn được khuyến khích sáng tạo và thể hiện cảm xúc cá nhân.
Tiêu biểu là dự án “Gửi lời yêu thương qua thước phim ngắn” nhân dịp 20/10, trong đó học sinh được hướng dẫn quay video, biên tập hình ảnh và viết phụ đề để bày tỏ tình cảm với mẹ. Bên cạnh đó, các hoạt động như “Em là đại sứ du lịch địa phương” với sản phẩm poster thiết kế trên nền tảng số, hay “Cuốn sách số của em” được xây dựng dưới dạng tài liệu điện tử đã tạo cơ hội để học sinh vận dụng kiến thức vào thực tiễn.
Tiếp nối mạch trải nghiệm, nhân dịp Ngày Nhà giáo Việt Nam 20/11, học sinh được hướng dẫn thiết kế thiệp điện tử và viết lời tri ân thầy cô với sự hỗ trợ của các công cụ trí tuệ nhân tạo. Các sản phẩm sau đó được chia sẻ trên môi trường số của nhà trường, giúp tăng cường sự kết nối giữa gia đình và nhà trường.
Giáo viên tổ chức tiết học ứng dụng công nghệ với nội dung trực quan, sinh động, thu hút học sinh tích cực tham gia và chủ động tương tác trong lớp học.
Những hoạt động này không chỉ góp phần phát triển kỹ năng công nghệ mà còn rèn luyện năng lực giao tiếp, hợp tác, khả năng biểu đạt cảm xúc và nuôi dưỡng tình cảm đối với gia đình, thầy cô, quê hương. Qua đó, vai trò chủ thể của học sinh trong quá trình học tập được thể hiện rõ nét hơn trong môi trường giáo dục số.
Lan tỏa tinh thần đổi mới trong nhà trường
Không dừng lại ở phạm vi lớp học, cô Trần Thị Yến còn tích cực hỗ trợ đồng nghiệp trong việc tiếp cận và sử dụng công nghệ. Từ những thao tác cơ bản đến xây dựng bài giảng điện tử, cô đều sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm, góp phần thúc đẩy chuyển đổi số trong tập thể sư phạm.
Theo lãnh đạo nhà trường, sự chủ động và tinh thần tự học của cô đã tạo động lực tích cực, góp phần thay đổi nhận thức và thói quen dạy học của giáo viên.
Thiệp điện tử do học sinh thiết kế nhân dịp 20/11, thể hiện tình cảm tri ân thầy cô thông qua sản phẩm sáng tạo trên nền tảng số.
Thực tiễn này cho thấy, chuyển đổi số trong giáo dục không chỉ là câu chuyện của thiết bị hay phần mềm, mà trước hết là sự thay đổi từ con người – từ tư duy và năng lực nghề nghiệp của giáo viên.
Từ thực tiễn lớp học bên dòng sông La có thể thấy, chuyển đổi số trong dạy học tiểu học hoàn toàn có thể triển khai hiệu quả ngay cả trong điều kiện còn nhiều khó khăn. Yếu tố quyết định không nằm ở công nghệ hiện đại, mà ở sự chủ động đổi mới và tinh thần tự học của người giáo viên.
Khi công nghệ được sử dụng như một công cụ sư phạm phù hợp, học sinh không chỉ tiếp cận tri thức mà còn từng bước hình thành năng lực tự học, năng lực số và khả năng thích ứng với môi trường học tập hiện đại.
Những trải nghiệm học tập được thiết kế linh hoạt, gắn với thực tiễn đã góp phần phát huy vai trò chủ thể của học sinh, giúp các em tự tin sáng tạo và chủ động trong quá trình học tập. Qua đó, chuyển đổi số không chỉ dừng lại ở việc thay đổi phương tiện dạy học, mà còn thúc đẩy sự chuyển biến trong cách dạy và cách học.
Từ mô hình lớp học của cô giáo Trần Thị Yến, có thể rút ra một gợi mở: chuyển đổi số trong giáo dục tiểu học cần bắt đầu từ những giải pháp phù hợp với điều kiện thực tế, lấy người học làm trung tâm và phát huy vai trò dẫn dắt của giáo viên. Đây cũng là hướng đi thiết thực nhằm góp phần thực hiện hiệu quả mục tiêu đổi mới giáo dục theo định hướng phát triển phẩm chất và năng lực học sinh trong kỷ nguyên số.
Tác giả: Nguyễn Thị Hiển (Giáo viên trường Tiểu học Trường Sơn, xã Đức Minh, tỉnh Hà Tĩnh)