TLGD – Sau những ồn ào về việc sai lệch điểm số tại Trường THPT Tô Hiến Thành (Thanh Hóa), có một khía cạnh khác khiến nhiều người phải giật mình suy ngẫm: Tại sao những dữ liệu nội bộ đang trong quá trình đối soát lại bị phát tán ra ngoài? Với một ngôi trường cấp 3 đang trên đà thay đổi và những học sinh đang ở lứa tuổi “ăn chưa no, lo chưa tới”, việc tên tuổi và điểm số bị mang ra mổ xẻ khi mọi chuyện chưa ngã ngũ là một đòn giáng mạnh vào tâm lý các em.
Đã đến lúc chúng ta cần nhìn nhận lại trách nhiệm của người phản ánh, để làm sao việc đi tìm sự minh bạch không trở thành hành động xâm phạm quyền riêng tư của chính những đứa trẻ mà chúng ta đang dạy dỗ.
Ảnh minh họa.
Nếu ai thường xuyên theo dõi giáo dục tại Thanh Hóa, chắc hẳn sẽ thấy Trường THPT Tô Hiến Thành những năm qua đã có những bước tiến đáng ghi nhận. Với hơn 1.200 học sinh, nhà trường không chỉ nâng cao chất lượng dạy học mà còn nỗ lực thay đổi từng ngày để phụ huynh tin tưởng hơn. Chính vì đang trên đà khẳng định mình, nên mỗi một sự cố xảy ra đều khiến tập thể giáo viên và học sinh nơi đây không khỏi đau xót.
Sự tiến bộ của một ngôi trường cấp 3 không chỉ nằm ở những tấm bằng khen, mà còn ở cách họ dám nhìn vào sự thật để sửa đổi. Việc nhà trường áp dụng quy trình để giáo viên trực tiếp nhập điểm lên hệ thống điện tử thay vì để một bộ phận làm thay như trước là một minh chứng cho sự muốn minh bạch hóa. Thế nhưng, cũng chính từ sự đổi mới này, những bỡ ngỡ và sai sót bước đầu đã xảy ra, để rồi bỗng chốc trở thành tâm điểm của dư luận.
“Bước thứ 8” và cái lý của quy trình nội bộ
Có một chi tiết mà dư luận cần nhìn nhận thật công tâm: Việc giáo viên nhập điểm lên phần mềm VNEDU thực chất mới chỉ đi được 2/3 quãng đường. Theo quy định quản lý, đây là bước thứ 8 trong tổng số 12 bước để ra được bảng điểm cuối cùng. Nghĩa là sau khi giáo viên nhập xong, hệ thống vẫn còn 4 bước nữa để kiểm tra, đối soát và xác nhận chính xác rồi mới công bố cho phụ huynh và học sinh.
Vậy thì, một câu hỏi lớn được đặt ra: Tại sao khi quy trình vẫn còn đang dở dang, thông tin lại bị phát tán ra ngoài dưới dạng đơn tố cáo? Về mặt kỹ thuật, dữ liệu ở bước thứ 8 vẫn chỉ là “bản nháp” nội bộ để nhà trường rà soát sai sót.
Việc “cầm đèn chạy trước ô tô”, mang những con số chưa hoàn thiện đi phản ánh không chỉ làm xáo trộn việc quản lý của nhà trường mà còn đẩy hàng chục giáo viên vào thế bí. Thay vì để hệ thống tự lọc và sửa lỗi theo đúng quy trình, người ta lại chọn cách đưa mọi thứ lên mặt báo khi thông tin còn chưa được xác minh cuối cùng. Phải chăng, sự vội vàng này đã vô tình phá vỡ cái “tình” đồng nghiệp và quy tắc ứng xử tối thiểu dưới mái trường?
Một thực tế là khi danh tính và điểm số của các em học sinh lớp 11, lớp 12 bị rò rỉ trong các nhóm kín, các cuộc bàn tán. Đây mới thực sự là điều đáng lo ngại nhất. Ở lứa tuổi cấp 3, các em đã bắt đầu có cái tôi rất lớn, bảng điểm đối với các em không chỉ là kết quả học tập mà còn là danh dự trước bạn bè, thầy cô.
Hãy thử nghĩ xem, các em sẽ cảm thấy thế nào khi bỗng một ngày, điểm số của mình bị mang ra làm “tang chứng” cho một vụ lùm xùm? Những em được nâng điểm (dù do lỗi thao tác của thầy cô) sẽ bị bạn bè xì xào, còn những em bị hạ điểm thì cảm thấy ấm ức, thất vọng. Việc thông tin cá nhân bị tuồn ra ngoài một cách vô tội vạ khiến các em cảm thấy bị “phản bội” bởi chính những người lẽ ra phải bảo vệ mình. Đừng nhân danh việc đi tìm sự công bằng để rồi vô tình dẫm lên lòng tự trọng của con trẻ. Những vết thương lòng ở tuổi 17, 18 đôi khi còn dai dẳng và đáng sợ hơn cả những con số sai lệch trên bảng điểm.
Nguy cơ “vết sẹo” trên không gian mạng
Trong thời đại internet hiện nay, một khi thông tin cá nhân đã bị đưa lên mạng thì rất khó để xóa bỏ hoàn toàn. Nếu danh sách chi tiết điểm số của học sinh Trường Tô Hiến Thành bị phát tán rộng rãi trên mạng xã hội, ai sẽ là người chịu trách nhiệm cho tương lai của các em?
Khi những con số 5, 6 hay 8 điểm vốn là chuyện riêng tư bị phơi bày cho cả thế giới phán xét, các em sẽ đối diện với áp lực dư luận như thế nào? Đây không còn là chuyện sai sót kỹ thuật đơn thuần nữa, mà đã chạm đến vấn đề đạo đức của người phản ánh thông tin. Việc để lộ dữ liệu học sinh khi mọi chuyện còn đang trong vòng xác minh là một hành vi thiếu trách nhiệm, nếu không muốn nói là vi phạm nghiêm trọng quyền riêng tư của trẻ em.
Hiện nay, Công an tỉnh Thanh Hóa và Sở Giáo dục và Đào tạo đang làm việc rất khẩn trương để đưa ra kết luận cuối cùng. Đây là việc làm cần thiết để đảm bảo sự công bằng và kỷ cương. Tuy nhiên, trong khi chờ đợi, dư luận cũng cần có cái nhìn bình tĩnh và công tâm hơn dành cho tập thể Trường THPT Tô Hiến Thành.
Một sai sót mang tính thao tác trong bước nhập liệu nội bộ không nên trở thành cái cớ để chúng ta phủ nhận sạch trơn những nỗ lực tiến bộ của hàng trăm giáo viên và học sinh nơi đây. Chúng ta cần sự minh bạch, nhưng đó phải là sự minh bạch có trách nhiệm, không làm tổn thương lòng tự trọng của người thầy và không xâm phạm quyền riêng tư của trò.
Sự việc tại Trường Tô Hiến Thành rồi sẽ sớm có kết quả thấu tình đạt lý. Hy vọng rằng sau khi mọi nút thắt được tháo gỡ, chúng ta sẽ thấy được sự chấn chỉnh kịp thời không chỉ về việc nhập điểm mà còn về trách nhiệm bảo mật thông tin học đường. Hãy trả lại cho các em học sinh sự bình yên dưới mái trường, để bảng điểm của các em không bao giờ trở thành “nguyên liệu” cho những cuộc tranh luận thiếu sự thấu hiểu trên mạng xã hội. Bảo vệ danh dự của người thầy và quyền riêng tư của học sinh lúc này chính là cách tốt nhất để giữ gìn môi trường sư phạm nhân văn cho con em chúng ta.
Luật Trẻ em 2016 (Điều 21): Quy định trẻ em có quyền được bảo mật bí mật cá nhân và đời sống riêng tư vì lợi ích tốt nhất của các em. Mọi hành vi công bố thông tin cá nhân của trẻ em (bao gồm cả học sinh dưới 18 tuổi) mà không được sự đồng ý của cha mẹ, người giám hộ là vi phạm pháp luật.
Nghị định 13/2023/NĐ-CP: Xác định thông tin về học tập, điểm số là dữ liệu cá nhân nhạy cảm cần được bảo vệ nghiêm ngặt. Việc xử lý hoặc phát tán những dữ liệu này trái quy định sẽ bị xử lý kỷ luật, phạt hành chính, thậm chí là truy cứu trách nhiệm hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng.
Phương Chi