TLGD – Giáo dục trải nghiệm đang ngày càng được chú trọng trong nhà trường tiểu học, không chỉ giúp học sinh hình thành kiến thức mà còn nuôi dưỡng thái độ sống tích cực và trách nhiệm với môi trường. Tại Trường Tiểu học Đức Lâm, xã Đức Thịnh, tỉnh Hà Tĩnh, mô hình tổ chức tiết Hoạt động trải nghiệm theo hình thức liên khối đã mang đến một cách tiếp cận mới mẻ và hiệu quả.
Thay vì học trong không gian lớp học quen thuộc, hàng trăm học sinh được tham gia lao động, chăm sóc cảnh quan và chia sẻ cảm xúc ngay giữa sân trường. Sự chủ động trong xây dựng kế hoạch, cách tổ chức khoa học cùng tinh thần đổi mới của giáo viên đã tạo nên một tiết học sinh động, giúp học sinh được “học thật, làm thật và cảm nhận thật”. Đây cũng là minh chứng rõ nét cho việc đổi mới phương pháp dạy học không nhất thiết phải bắt đầu từ điều kiện vật chất hiện đại mà có thể xuất phát từ tư duy tổ chức linh hoạt và tầm nhìn sư phạm tích cực.
Tiết học Hoạt động trải nghiệm liên khối – Chuyên đề cụm tại Trường TH Đức Lâm,
xã Đức Thịnh, tỉnh Hà Tĩnh.
Chuẩn bị từ kế hoạch để đổi mới đi vào thực chất
Điểm đáng chú ý trong cách làm của Trường Tiểu học Đức Lâm là sự chủ động ngay từ đầu năm học. Khối lớp 4 đã thống nhất tổ chức tiết Hoạt động trải nghiệm theo hình thức liên khối thay vì dạy riêng từng lớp như trước đây. Đây không phải giải pháp tình thế mà là một lựa chọn có tính toán, nhằm tạo cơ hội cho học sinh được tham gia các hoạt động quy mô lớn, tăng cường sự hợp tác và phát triển kỹ năng xã hội.
Để tiết học diễn ra hiệu quả, toàn bộ khuôn viên trường được chia thành các khu vực hoạt động rõ ràng. Mỗi lớp đảm nhận một nhiệm vụ cụ thể như nhổ cỏ bồn hoa, tưới nước cho cây hoặc quét dọn khu vực vườn trải nghiệm. Dụng cụ lao động được chuẩn bị đầy đủ, nhóm trưởng được phân công điều hành, giáo viên đóng vai trò quan sát và hỗ trợ linh hoạt.
Cách tổ chức này không chỉ giúp quản lý tốt số lượng học sinh đông mà còn tạo cho các em cảm giác được tin tưởng và chủ động. Không khí học tập vì thế trở nên sôi nổi nhưng vẫn nền nếp. Từ sự chuẩn bị bài bản, tiết học diễn ra trơn tru, cho thấy đổi mới phương pháp dạy học chỉ thực sự hiệu quả khi được bắt đầu từ công tác kế hoạch.
Học sinh lớp 4A tỉ mỉ nhổ cỏ bồn hoa bằng dụng cụ lao động thực tế.
Trải nghiệm thực tế nuôi dưỡng trách nhiệm và lan tỏa chuyên môn
Khi tiết học bắt đầu, sân trường trở thành một lớp học mở đầy màu sắc. Học sinh tỏa ra các khu vực, mỗi em một việc, cùng nhau chăm sóc cảnh quan thiên nhiên. Những bàn tay nhỏ nhổ cỏ, tưới cây, quét dọn không chỉ góp phần làm đẹp sân trường mà còn hình thành ý thức giữ gìn môi trường sống.
Âm nhạc được lồng ghép khéo léo trong suốt quá trình hoạt động, tạo nhịp điệu vui tươi và duy trì năng lượng tích cực cho học sinh. Sau khi hoàn thành nhiệm vụ, các em ngồi lại chia sẻ cảm nhận của mình. Những lời nói giản dị như “em thấy mệt nhưng vui” hay “em muốn làm lại vào tuần sau” cho thấy giá trị thực sự của một tiết học trải nghiệm khi cảm xúc và nhận thức cùng được hình thành.
Học sinh lớp 4C tự tin chia sẻ cảm nhận sau khi hoàn thành nhiệm vụ trải nghiệm.
Hoạt động tiếp nối với trò chơi phân loại rác sáng tạo bằng hình thức ghép “bông hoa rác” từ lá cây và hình ảnh minh họa. Cách làm này giúp kiến thức về môi trường trở nên nhẹ nhàng, dễ nhớ và mang tính nghệ thuật.
Điểm đặc biệt của tiết học còn nằm ở hiệu ứng lan tỏa chuyên môn. Ngay sau giờ dạy, giáo viên trong cụm chuyên môn cùng thảo luận, phân tích cách thiết kế kịch bản liên khối, cách tổ chức hoạt động trong không gian mở và phương thức đánh giá học sinh theo năng lực. Đây là cơ hội học tập nghề nghiệp thiết thực, giúp giáo viên nâng cao kỹ năng quản lý lớp học và điều phối hoạt động quy mô lớn.
Từ một tiết học xanh hóa sân trường, một cách làm mới đã được ghi nhận và chia sẻ rộng rãi. Điều này cho thấy khi giáo viên dám thử nghiệm và nhà trường tạo điều kiện, những đổi mới nhỏ cũng có thể tạo nên tác động tích cực, góp phần nâng cao chất lượng dạy học và xây dựng môi trường giáo dục thân thiện, phát triển bền vững.
(GV- Trường Tiểu học Đức Lâm, xã Đức Thịnh, tỉnh Hà Tĩnh)