TLGD- Trong giáo dục tiểu học, chất lượng dạy học không chỉ được quyết định bởi chương trình, sách giáo khoa hay phương pháp giảng dạy, mà còn được hình thành từ cách giáo viên hiện diện trong lớp học mỗi ngày. Từng lời nói, ánh nhìn, cách xử lý một tình huống nhỏ đều góp phần tạo nên bầu không khí học tập và cảm giác an toàn tâm lý cho học sinh.
Thực tế cho thấy, giáo viên tiểu học hiện nay đang chịu nhiều áp lực đan xen. Ngoài yêu cầu đổi mới phương pháp, ứng dụng công nghệ, đảm bảo chuẩn đầu ra, giáo viên còn phải đáp ứng kỳ vọng ngày càng cao từ phụ huynh và xã hội. Trong điều kiện lớp học đông, học sinh có sự khác biệt lớn về năng lực, hoàn cảnh gia đình và trạng thái cảm xúc, giáo viên không chỉ đóng vai trò truyền đạt kiến thức mà còn là điểm tựa tinh thần quan trọng đối với các em.
Hình ảnh cô Tổng phụ trách Đội cùng các em học sinh Trường TH Đức Lâm trong tiết sinh hoạt: Đọc và làm theo báo Đội
Ở lứa tuổi tiểu học, học sinh còn hạn chế khả năng tự kiểm soát cảm xúc và hành vi. Vì vậy, cách giáo viên phản ứng trước những tình huống thường ngày có tác động rất lớn đến tâm lý, động cơ học tập và sự phát triển nhân cách của trẻ. Từ góc nhìn đó, sự bình tĩnh không đơn thuần là một đức tính cá nhân, mà là năng lực nghề nghiệp thầm lặng, mang tính nền tảng của giáo viên tiểu học trong bối cảnh giáo dục hiện nay.
Bình tĩnh – nền tảng xây dựng môi trường học tập an toàn và hạnh phúc
Trong những năm gần đây, khái niệm “trường học hạnh phúc” được nhắc đến nhiều với ba trụ cột cốt lõi là yêu thương, tôn trọng và an toàn. Trong đó, an toàn tâm lý giữ vai trò nền tảng, bởi chỉ khi cảm thấy an toàn, học sinh mới sẵn sàng học tập, chia sẻ và phát triển.
Ở bậc tiểu học, việc tạo dựng môi trường an toàn ấy phụ thuộc rất lớn vào trạng thái tâm lý và cách ứng xử của giáo viên. Khi giáo viên giữ được sự bình tĩnh, điềm đạm trong giao tiếp và xử lý tình huống, lớp học trở thành không gian ổn định, dễ dự đoán, giúp học sinh giảm lo âu và cảm giác bất an. Trên nền tảng đó, sự yêu thương được thể hiện đúng mực, còn sự tôn trọng trở nên nhất quán, không phụ thuộc vào thành tích hay hành vi nhất thời của các em.
Ngược lại, nếu giáo viên thường xuyên căng thẳng, nóng vội hoặc để cảm xúc cá nhân chi phối, lớp học dễ rơi vào trạng thái bất ổn tâm lý. Trong môi trường thiếu an toàn, học sinh khó tập trung, dễ phản ứng tiêu cực và hình thành tâm lý sợ sai, sợ bày tỏ. Vì vậy, bình tĩnh của giáo viên không chỉ là yếu tố cá nhân mà là nền tảng giúp kết nối và duy trì các giá trị cốt lõi của trường học hạnh phúc.
Bình tĩnh trong từng tương tác sư phạm hằng ngày
Sự bình tĩnh của giáo viên tiểu học không chỉ thể hiện trong những tình huống đặc biệt, mà hiện diện rõ nét qua các tương tác sư phạm diễn ra mỗi ngày. Trong lớp học, đó là giọng nói vừa phải, cách nhắc nhở có định hướng và thái độ nhất quán khi xử lý hành vi chưa phù hợp của học sinh. Khi phản hồi của giáo viên ổn định, học sinh dễ hợp tác hơn và lớp học duy trì được sự tôn trọng lẫn nhau.
Trong giao tiếp với phụ huynh, đặc biệt qua các kênh trực tuyến, sự chừng mực và tỉnh táo trong cách diễn đạt giúp hạn chế hiểu lầm, đồng thời tạo dựng mối quan hệ phối hợp tích cực giữa gia đình và nhà trường. Những nội dung nhạy cảm, nếu được trao đổi riêng bằng thái độ tôn trọng và bình tĩnh, thường mang lại hiệu quả cao hơn so với phản ứng vội vàng hay cảm tính.
Việc ghi nhận, khen ngợi học sinh cũng cần được thực hiện có chủ đích. Khi lời khen tập trung vào nỗ lực và hành vi cụ thể, không so sánh giữa các em, học sinh vừa được khích lệ vừa cảm nhận được sự công bằng trong tập thể lớp. Qua thời gian, chính những lựa chọn ứng xử điềm tĩnh ấy dần hình thành phong cách sư phạm và lan tỏa thành văn hóa ứng xử tích cực trong nhà trường.
Từ cách xử lý một tình huống nhỏ, cách nhắn một dòng trao đổi với phụ huynh, đến cách tổ chức một hoạt động trải nghiệm cho học sinh, mỗi lựa chọn điềm tĩnh đều góp phần xây dựng niềm tin giữa thầy, trò và gia đình. Khi bình tĩnh trở thành năng lực nghề nghiệp được trân trọng, giáo dục không chỉ truyền đạt tri thức mà còn nuôi dưỡng cảm xúc và nhân cách cho học sinh.
Xây dựng trường học hạnh phúc không bắt đầu từ những mô hình lớn, mà bắt đầu từ sự bình tĩnh của người thầy trong từng hành động sư phạm cụ thể. Chính những giá trị thầm lặng ấy làm nên nền tảng bền vững cho giáo dục tiểu học hôm nay.
Trần Thị Thảo
Giáo viên Trường Tiểu học Đức Lâm, xã Đức Thịnh, tỉnh Hà Tĩnh