TLGD – Trường Tiểu học Đức Lạng, xã Đức Đồng, tỉnh Hà Tĩnh là một trường học miền núi, nơi điều kiện cơ sở vật chất và nguồn học liệu phục vụ dạy học còn nhiều hạn chế. Thư viện nhà trường không rộng, số lượng đầu sách chưa phong phú, chủ yếu là sách giáo khoa, một số truyện tranh và sách tham khảo dành cho thiếu nhi. Phần lớn học sinh là con em các gia đình làm nông, ít có điều kiện tiếp cận sách báo ngoài nhà trường.
Học sinh Lớp 4A – Trường TH Đức Lạng, xã Đức Đồng, tỉnh Hà Tĩnh
Trong bối cảnh ấy, việc hình thành thói quen đọc sách cho học sinh tiểu học, đặc biệt là học sinh miền núi, là một bài toán không dễ. Thế nhưng, tại Trường Tiểu học Đức Lạng, thư viện lại trở thành điểm đến quen thuộc mỗi ngày của học sinh với sự háo hức hiếm thấy. Không phải bởi thư viện có nhiều sách mới hay trang thiết bị hiện đại, mà bởi ở đó, các em được dẫn dắt, được khơi gợi niềm yêu đọc một cách bền bỉ và chân thành.
Đằng sau sự thay đổi ấy là vai trò thầm lặng nhưng đầy tâm huyết của người thủ thư – một giáo viên trẻ luôn trăn trở tìm cách đưa sách đến gần học sinh hơn. Từ những trang sách nhỏ nơi thư viện trường miền núi, những ước mơ lớn đang dần được gieo mầm, lớn lên cùng năm tháng học trò.
Thư viện không chỉ là nơi giữ sách
Quan sát hoạt động thư viện tại Trường Tiểu học Đức Lạng, dễ nhận thấy một cách làm khác biệt. Người thủ thư không xem thư viện đơn thuần là nơi bảo quản sách, mà là một không gian học tập sống động. Từ tư duy ấy, mọi hoạt động đều hướng tới mục tiêu đưa sách đến gần học sinh nhất có thể.
Không gian thư viện được sắp xếp lại theo hướng mở, thân thiện với lứa tuổi tiểu học. Kệ sách thấp, dễ lấy; sách được phân loại rõ ràng theo khối lớp, chủ đề; bìa sách quay ra ngoài để thu hút ánh nhìn. Những cuốn sách cũ được dán lại bìa, ghi chú ngắn gọn, giúp học sinh dễ nhận biết nội dung. Chính những thay đổi nhỏ ấy đã khiến sách trở nên gần gũi, như đang “lên tiếng” mời gọi các em khám phá.
Thay vì chờ học sinh tự tìm đến, cô thủ thư chủ động mang sách đến trước. Trước mỗi tiết đọc, cô lựa chọn những cuốn sách phù hợp với độ tuổi, gắn với bài học hoặc đời sống hằng ngày để giới thiệu ngắn gọn. Đó có thể là một câu hỏi gợi mở, một chi tiết thú vị hay một hình ảnh sinh động, đủ để khơi dậy trí tò mò và mong muốn được đọc tiếp của học sinh.
Học sinh Trường TH Đức Lạng tìm đến thư viện đọc sách hằng ngày.
Gieo niềm yêu đọc từ những điều giản dị
Các tiết đọc tại thư viện được tổ chức linh hoạt, không rập khuôn. Học sinh được tự do lựa chọn sách theo sở thích, đọc cá nhân hoặc theo nhóm nhỏ. Có em thích ngồi yên lặng đọc một mình, có em lại hào hứng trao đổi cùng bạn bè. Mỗi hình thức đọc đều được tôn trọng. Trong quá trình ấy, cô thủ thư không đặt nặng kiểm tra hay đánh giá, mà quan sát, lắng nghe và hỗ trợ khi cần.
Điều khiến nhiều người ấn tượng là cô nhớ khá rõ sở thích đọc của từng học sinh. Em nào thích truyện tranh, em nào mê sách khoa học, em nào cần những cuốn sách kỹ năng sống đều được cô lưu ý. Khi có sách mới, dù chỉ là vài cuốn, cô dành thời gian giới thiệu đúng đối tượng, đúng nhu cầu. Nhờ vậy, mỗi học sinh đều cảm nhận được sự quan tâm, được thấu hiểu và gắn bó hơn với thư viện.
Trong điều kiện còn thiếu thốn về đầu sách, khó khăn không trở thành rào cản mà là động lực để sáng tạo. Sách được luân chuyển giữa các lớp, đọc theo chủ đề, lồng ghép giáo dục kỹ năng sống và đạo đức. Sau mỗi câu chuyện, học sinh được khuyến khích liên hệ với bản thân và cuộc sống xung quanh. Việc đọc vì thế không chỉ dừng lại ở tiếp nhận tri thức mà trở thành quá trình nuôi dưỡng cảm xúc và nhân cách.
Từ trang sách nhỏ đến những ước mơ lớn
Những nỗ lực thầm lặng ấy đã mang lại sự thay đổi rõ rệt. Nhiều học sinh trước đây còn ngại đọc, nay chủ động tìm đến thư viện mỗi ngày. Khả năng đọc hiểu, vốn từ và kỹ năng diễn đạt được cải thiện. Quan trọng hơn, các em biết yêu sách, giữ gìn sách và coi việc đọc là nhu cầu tự thân.
Không ít học sinh mạnh dạn chia sẻ ước mơ của mình sau những giờ đọc sách: có em mong trở thành bác sĩ để giúp người nghèo, có em ước làm thầy cô giáo, có em nuôi dưỡng niềm yêu thích khoa học và khám phá thế giới. Những ước mơ ấy được nuôi lớn từ chính những giờ đọc bình dị nơi thư viện trường miền núi.
Hoạt động thư viện tại Trường Tiểu học Đức Lạng cho thấy, để xây dựng văn hóa đọc cho học sinh miền núi, không nhất thiết phải bắt đầu từ điều kiện vật chất đầy đủ. Điều quan trọng hơn là có những người làm giáo dục tận tâm, kiên trì và sáng tạo. Từ những trang sách nhỏ, những ước mơ lớn đang dần được chắp cánh, mở ra hy vọng về một tương lai học tập bền vững cho học sinh vùng khó.
Phan Thanh Nguyệt
Giáo viên Trường Tiểu học Đức Lạng, xã Đức Đồng, tỉnh Hà Tĩnh